Giun vòi, thuộc ngành Nemertea, là một nhóm động vật thân mềm, dài và dẹt, thường sống trong môi trường biển. Hiện nay, các nhà khoa học đã mô tả hơn 1.300 loài giun vòi khác nhau, phân bố từ vùng triều ven biển đến những vực sâu hàng nghìn mét dưới đại dương. Dù ít được biết đến hơn giun đất hay giun dẹp, chúng lại là những sinh vật đặc biệt với cơ chế săn mồi khiến nhiều nhà sinh học phải kinh ngạc.

Ảnh: inaturalist

Đặc điểm nổi bật nhất của giun vòi là chiếc vòi săn mồi có thể phóng ra từ một khoang riêng biệt bên trong cơ thể. Khi phát hiện con mồi, chiếc vòi này bật ra với tốc độ khó tin, giống như một sợi dây thun bị kéo căng rồi thả ra đột ngột. Ở một số loài, đầu vòi còn có cấu trúc sắc nhọn gọi là stylet, hoạt động như một mũi lao tí hon để đâm hoặc giữ chặt con mồi. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, chiếc vòi sẽ được thu trở lại cơ thể.

Ảnh: inaturalist

Mặc dù phần lớn giun vòi chỉ dài vài centimet, một số loài có thể đạt kích thước khổng lồ. Loài giun vòi dây giày biển (Lineus longissimus), được xem là một trong những động vật dài nhất từng được ghi nhận. Một số cá thể được ước tính có thể dài trên 30 mét, thậm chí có báo cáo lên tới hơn 50 mét khi cơ thể duỗi hoàn toàn. Nếu xét riêng về chiều dài, chúng còn vượt qua cả Cá voi xanh – loài động vật lớn nhất hành tinh.

Ảnh: onedio

Khác với nhiều nhóm giun nguyên thủy khác, giun vòi sở hữu hệ tuần hoàn kín đơn giản. Đây là một bước tiến hóa đáng chú ý, giúp vận chuyển chất dinh dưỡng và oxy hiệu quả hơn trong cơ thể. Chúng cũng có khả năng tái sinh đáng kinh ngạc. Một số loài có thể phục hồi phần cơ thể bị mất và tiếp tục sinh trưởng bình thường.

Phần lớn giun vòi là những kẻ săn mồi tích cực. Thực đơn của chúng bao gồm giun nhiều tơ, động vật giáp xác nhỏ, nhuyễn thể và nhiều sinh vật đáy biển khác. Tuy nhiên, cũng có những loài sống ký sinh hoặc cộng sinh với các động vật biển lớn hơn. Để tự vệ, một số giun vòi tiết ra chất nhầy chứa độc tố, khiến kẻ săn mồi phải dè chừng.

Dù đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái biển, giun vòi vẫn là nhóm động vật còn nhiều bí ẩn. Nhiều loài mới vẫn đang được phát hiện mỗi năm, đặc biệt tại các vùng biển sâu ít được khảo sát. Chúng là minh chứng cho việc đại dương vẫn còn vô số sinh vật kỳ lạ mà con người mới chỉ bắt đầu khám phá.

Nhìn qua, giun vòi có thể chỉ giống một sợi dây mềm nằm trên cát biển. Nhưng bên trong cơ thể giản dị ấy lại ẩn chứa một cơ chế săn mồi tinh vi bậc nhất thế giới động vật không xương sống, biến chúng thành những “xạ thủ dây thun” thực thụ của đại dương.