Mực vỏ xoắn (Spirula spirula) là một trong những sinh vật bí ẩn nhất của đại dương. Dù thuộc nhóm mực ống hiện đại, loài này lại sở hữu một đặc điểm khiến các nhà khoa học đặc biệt quan tâm: một chiếc vỏ xoắn ốc nằm hoàn toàn bên trong cơ thể. Đây là đặc điểm gợi nhớ đến những tổ tiên cổ đại của động vật chân đầu, khiến Spirula spirula thường được xem như một mắt xích thú vị giữa quá khứ và hiện tại của thế giới đại dương.

Ảnh: Science Source Prints

Loài mực này phân bố tại các vùng biển nhiệt đới và cận nhiệt đới trên khắp thế giới, từ Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương đến Thái Bình Dương. Tuy nhiên, con người hiếm khi bắt gặp chúng vì phần lớn cuộc đời được dành cho các tầng nước sâu, thường ở độ sâu từ vài trăm đến hơn một nghìn mét. Chính vì sống xa tầm quan sát nên nhiều bí mật về tập tính của Spirula spirula đến nay vẫn chưa được giải đáp hoàn toàn.

Ảnh: X

Điều nổi bật nhất ở loài mực này là chiếc vỏ nội sinh màu trắng nằm ở phần cuối cơ thể. Chiếc vỏ gồm nhiều khoang nhỏ chứa khí, hoạt động tương tự một hệ thống điều chỉnh độ nổi tự nhiên. Nhờ thay đổi lượng khí và chất lỏng trong các khoang, mực có thể kiểm soát vị trí của mình trong cột nước mà không cần tiêu tốn quá nhiều năng lượng. Khi cá thể chết đi, phần mô mềm phân hủy và chiếc vỏ nhẹ nổi lên mặt biển, sau đó dạt vào bờ. Chính những chiếc vỏ xoắn nhỏ xíu này thường là thứ con người bắt gặp nhiều hơn cả bản thân con vật.

Ảnh: Karamea Community

Một đặc điểm khác khiến Spirula spirula trở nên đặc biệt là cơ quan phát quang sinh học nằm gần cuối cơ thể. Đây là một trong số ít loài mực sở hữu "đèn sinh học" hướng xuống phía dưới. Các nhà nghiên cứu cho rằng ánh sáng này có thể giúp chúng ngụy trang bằng cách làm mờ bóng đen khi nhìn từ dưới lên, một chiến thuật phổ biến trong thế giới sinh vật biển sâu.

Bản thân con mực không lớn, thường chỉ dài khoảng 4–5 cm. Thân hình nhỏ gọn, đôi mắt phát triển và những xúc tu linh hoạt giúp chúng săn bắt các động vật phù du và sinh vật nhỏ trong bóng tối của đại dương. Dù có kích thước khiêm tốn, Spirula spirula lại đóng vai trò quan trọng trong chuỗi thức ăn biển sâu, trở thành con mồi của cá lớn, cá voi và nhiều loài động vật săn mồi khác.

Các nhà khoa học đặc biệt yêu thích nghiên cứu loài mực này vì nó mang trong mình những đặc điểm vừa cổ xưa vừa hiện đại. Chiếc vỏ xoắn của Spirula spirula thường được so sánh với vỏ của những loài chân đầu đã tuyệt chủng từ hàng chục triệu năm trước, giúp hé lộ quá trình tiến hóa lâu dài của nhóm động vật thông minh này.

Giữa thế giới biển sâu còn đầy bí ẩn, mực vỏ xoắn giống như một "hóa thạch sống" đang bơi lội. Nhỏ bé nhưng độc đáo, nó nhắc nhở chúng ta rằng đại dương vẫn còn vô số sinh vật kỳ lạ đang chờ được khám phá.