Loài cây họ hàng với hoa dâm bụt, nhiều người Việt thích mê

Đậu bắp, tên khoa học Abelmoschus esculentus, là một trong những loại rau quả lâu đời nhất mà con người trồng để ăn. Người ta tin rằng cây có nguồn gốc từ châu Phi, sau đó theo các tuyến thương mại cổ xưa lan sang Trung Đông, Ấn Độ rồi đến Đông Nam Á. Ngày nay, đậu bắp xuất hiện từ các món canh dân dã Việt Nam cho tới súp gumbo nổi tiếng của miền Nam nước Mỹ.

Ảnh: Wikimedia Commons.

Điều thú vị là đậu bắp thuộc họ dâm bụt, vì thế hoa của nó rất đẹp, màu vàng kem với phần tâm đỏ tím nổi bật. Nếu không nhìn kỹ, nhiều người còn tưởng đây là một loại hoa cảnh hơn là cây rau. Quả đậu bắp phát triển rất nhanh, thường chỉ 7-8 ngày sau khi ra hoa là đã có thể thu hoạch. Khi còn non, quả có màu xanh tươi, lớp lông mịn nhẹ và phần thịt chứa chất nhớt đặc trưng.

Ảnh: gardenia

Chính lớp chất nhầy ấy khiến đậu bắp trở thành loại thực phẩm “gây chia rẽ”. Có người mê cảm giác mềm sệt của nó trong món canh chua hay luộc chấm kho quẹt, nhưng cũng có người e ngại kết cấu nhầy nhụa này. Tuy nhiên, chất nhầy đó thực ra chứa nhiều chất xơ hòa tan, giúp hỗ trợ tiêu hóa và làm chậm hấp thu đường. Đậu bắp cũng chứa vitamin C, vitamin K, folate và nhiều hợp chất chống oxy hóa.

Trong ẩm thực thế giới, đậu bắp có vô số cách chế biến. Ở Việt Nam, nó thường xuất hiện trong lẩu chua cay, canh cá hoặc món nướng. Tại Ấn Độ, đậu bắp được xào với masala đậm gia vị. Người Nhật đôi khi ăn sống thái lát cùng natto hoặc mì lạnh. Còn ở vùng Louisiana của Mỹ, đậu bắp là nguyên liệu gần như không thể thiếu trong gumbo – món hầm đặc sệt chịu ảnh hưởng của cả văn hóa Phi, Pháp và Creole.

Ảnh: Wikimedia Commons.

Một chi tiết thú vị khác là hạt đậu bắp từng được dùng làm nguyên liệu thay thế cà phê trong thời kỳ cà phê khan hiếm. Khi rang lên, chúng tạo mùi thơm nhẹ giống các loại hạt rang truyền thống. Thậm chí, chất nhầy từ đậu bắp còn được nghiên cứu để ứng dụng trong công nghiệp thực phẩm và y học nhờ khả năng tạo gel tự nhiên.

Dù rất quen thuộc ở chợ Việt Nam, đậu bắp vẫn là một loại cây mang trong mình hành trình văn hóa toàn cầu kéo dài hàng nghìn năm. Từ khu vườn nhiệt đới tới bàn ăn nhiều quốc gia, nó chứng minh rằng đôi khi những loại rau bình dị nhất lại chứa những câu chuyện thú vị nhất.