Kết quả thu ngân sách Nhà nước từ đất và các khoản thu khác tính đến hết tháng 6/2026 trên địa bàn tỉnh đang ghi nhận sự phân hóa rõ rệt về hiệu suất giữa các đơn vị quản lý, đặt ra áp lực lớn cho kế hoạch hoàn thành các mục tiêu tài chính cả năm.

Nguồn thu phân hóa sâu sắc giữa hai khối ngành

Số liệu thống kê từ cơ quan Thuế tỉnh cho thấy, trong tổng số dự toán thu tiền sử dụng đất năm 2026 được giao là 6.500 tỷ đồng, toàn tỉnh mới chỉ thu về 1.876,3 tỷ đồng tính đến ngày 30/6/2026. Tiến độ này tương đương với 28,9% kế hoạch năm. Đáng chú ý, sự chậm trễ nguồn thu tập trung chủ yếu ở khối Thuế tỉnh khi đơn vị này mới ghi nhận vỏn vẹn 45,4 tỷ đồng, đạt tỷ lệ rất thấp là 1,1% dự toán. Ngược lại, khối Thuế cơ sở trở thành bệ đỡ chính khi thu được 1.830,9 tỷ đồng, hoàn thành tới 79,6% chỉ tiêu được phân bổ.

Sự tương phản này tiếp tục lặp lại đối với danh mục thu tiền thuê đất. Tổng nguồn thu thuê đất lũy kế đến hết ngày 30/6/2026 đạt 403 tỷ đồng trên tổng dự toán năm là 800 tỷ đồng, tương ứng hiệu suất 50,4%. Trong đó, khối Thuế cơ sở mang về 103,7 tỷ đồng, chính thức hoàn thành vượt chỉ tiêu do Hội đồng nhân dân (HĐND) tỉnh giao khi đạt tỷ lệ 103,7%. Ở chiều ngược lại, khối Thuế tỉnh thu được 299,3 tỷ đồng, mới chạm mốc 42,8% kế hoạch giao.

Điểm nghẽn dòng tiền từ bốn dự án trọng điểm

Một trong những nguyên nhân trực tiếp kéo lùi tiến độ thu ngân sách của khối tỉnh xuất phát từ việc các dự án tạo vốn lớn chưa thể phát sinh dòng tiền. Cụ thể, theo Kế hoạch số 1563/KH-UBND được UBND tỉnh ban hành ngày 02/02/2026, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh có trách nhiệm thu 1.570 tỷ đồng tiền sử dụng đất thông qua việc khai thác các khu đất lớn. Dù vậy, tính đến thời điểm hiện tại, số thu thực tế từ danh mục này vẫn ở mức bằng không.

Đại diện các cơ quan chuyên môn làm rõ, cả 04 khu đất trọng điểm đều đang trong giai đoạn hoàn thiện hàng loạt hồ sơ và thủ tục hành chính hành pháp theo pháp luật hiện hành. Các công việc ách tắc bao gồm công tác lập, thẩm định và phê duyệt phương án đấu giá; việc xác định các mức giá khởi điểm; lập dự án đầu tư; hoàn chỉnh hồ sơ pháp lý và tiến hành các quy trình liên quan theo quy định của pháp luật về đất đai, đầu tư cùng đấu giá tài sản.

Danh mục 04 dự án đang chờ thông suốt thủ tục gồm có: Khu đô thị thương mại, dịch vụ mới Hàm Tiến - Mũi Né (Khu I); Khu đô thị thương mại, dịch vụ mới Hàm Tiến - Mũi Né (Khu III); Khu đất có tổng diện tích 3.999,7 m² thu hồi từ Hợp tác xã Cơ khí Tiền Phong tại địa bàn phường Phan Thiết; và dự án Khu đô thị mới Tổ 1 thuộc phường Bắc Gia Nghĩa.

Lên lộ trình khẩn cấp theo từng tháng, từng quý

Trước thực trạng tiền thu ngân sách Nhà nước từ đất và thu khác chưa đạt yêu cầu chỉ đạo, tại cuộc họp đánh giá diễn ra vào sáng ngày 03/7, đồng chí Võ Ngọc Hiệp - Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã trực tiếp giao chỉ tiêu và yêu cầu các đơn vị lập tức triển khai các giải pháp ứng phó.

Lãnh đạo chính quyền địa phương, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Ngọc Hiệp giao Sở Tài chính chủ trì xây dựng phương án thu ngân sách cụ thể từ đất và thu khác, tham mưu trực tiếp cho UBND tỉnh các biện pháp điều hành nhằm đôn đốc các sở, ngành và địa phương tổ chức triển khai. Cơ quan Thuế tỉnh được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với các bên liên quan để thiết lập lộ trình thu chi tiết chia theo từng tháng, từng quý của năm 2026.

Song song với đó, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh phải tăng cường phối hợp cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính, Sở Xây dựng và UBND các xã, phường liên quan. Nhiệm vụ trọng tâm được ấn định là đẩy nhanh tiến độ xác định giá đất, phê duyệt các phương án đấu giá và tập trung tháo gỡ triệt để các khó khăn pháp lý tại 04 dự án trọng điểm nêu trên, quyết tâm hoàn thành toàn diện nhiệm vụ thu tiền sử dụng đất trong năm 2026.