Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, Ban quản lý dự án xã Bác Ái Đông (Khánh Hòa) vừa ban hành Quyết định số 112/QĐ-BQL ngày 22/06/2026 về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu qua mạng cho gói thầu số 05: thi công Xây lắp + Thiết bị Công trình Hạ tầng lưới điện xã Bác Ái Đông (Đường dây trung áp, hạ áp, Trạm biến áp). Văn bản do Giám đốc Ban quản lý dự án xã Bác Ái Đông - Nguyễn Trọng Trường ký, xác nhận một liên danh gồm ba thành viên trúng thầu với biên độ giảm giá ở mức đáng chú ý.

Thực trạng một liên danh độc diễn tại gói thầu rộng rãi

Hồ sơ thầu thể hiện dự án Hạ tầng lưới điện xã Bác Ái Đông được phê duyệt theo Quyết định số 361/QĐ-UBND ngày 20/04/2026 của UBND xã Bác Ái Đông, sử dụng nguồn vốn ngân sách địa phương để nâng cấp đồng bộ hệ thống năng lượng cơ sở. Trên cơ sở kế hoạch lựa chọn nhà thầu được duyệt tại Quyết định số 62/QĐ-BQL ngày 07/05/2026, gói thầu số 05 được tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng với phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ. Giá gói thầu (giá dự toán) được chủ đầu tư công bố công khai là 15.382.931.205 đồng.

Biên bản mở thầu ngày 27/05/2026 ghi nhận hệ thống mạng đấu thầu quốc gia chỉ duy nhất Liên danh Gói thầu số 05 dự thầu. Sau quy trình đánh giá, liên danh này được phê duyệt trúng thầu với giá trúng thầu là 15.039.747.000 đồng.

Đối chiếu giữa giá dự toán được duyệt và giá trúng thầu thực tế, số tiền tiết kiệm cho nguồn vốn ngân sách nhà nước tại công trình này đạt 343.184.205 đồng. Biên độ này tương đương với tỷ lệ tiết kiệm xấp xỉ 2,23%.

Cơ cấu các thành viên liên danh và mạng lưới thầu phụ dày đặc

Đi sâu phân tích luồng dữ liệu lịch sử của các đơn vị trong liên danh trúng thầu, thông tin trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia phản ánh những đặc trưng đáng lưu ý. Liên danh được thiết lập bởi ba thành viên gồm: Công ty TNHH xây lắp điện Ngọc Bích (đơn vị đứng đầu liên danh), Công ty TNHH Lộc Khải An và Công ty TNHH một thành viên Minh Mạnh Phát.

Trong đó, Công ty TNHH xây lắp điện Ngọc Bích có mã số doanh nghiệp 4500570118, đặt trụ sở tại phường Phan Rang, tỉnh Khánh Hòa. Doanh nghiệp này có bề dày tham gia 77 gói thầu trên hệ thống và trúng 48 gói với tổng giá trị tích lũy xấp xỉ 232.866.772.088 đồng.

Thành viên thứ hai là Công ty TNHH Lộc Khải An, có mã số doanh nghiệp 4500661799, đặt trụ sở tại xã Ninh Sơn, tỉnh Khánh Hòa. Doanh nghiệp này có lịch sử dữ liệu hoạt động khá đặc biệt khi mới tham gia 3 gói thầu nhưng đạt tỷ lệ trúng thầu tuyệt đối 100% với tổng giá trị khoảng 15.462.073.365 đồng, đặc biệt từng trúng gói thầu độc lập tại chính Ban quản lý dự án xã Bác Ái Đông và Phòng Kinh tế xã Bác Ái Đông.

Thành viên còn lại là Công ty TNHH một thành viên Minh Mạnh Phát, mã số doanh nghiệp 5901098663, có trụ sở tại thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai, từng tham gia 59 gói thầu và trúng 21 gói. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng đạt khoảng 316.248.083.947 đồng.

Bên cạnh thực trạng "độc diễn" dự thầu, Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 112/QĐ-BQL cũng xác nhận liên danh này đề xuất sử dụng tới ba nhà thầu phụ để triển khai các hạng mục công việc. Cụ thể bao gồm: Công ty TNHH thương mại xây dựng sản xuất Hoài Bảo đảm nhiệm xấp xỉ 17,6% khối lượng; Công ty TNHH Tư vấn Thiết Kế Kiến Trúc và Xây Dựng Linh Việt gánh vác khoảng 9,9% khối lượng; và Công ty TNHH thiết bị và công nghệ DTH thực hiện khoảng 9,1% khối lượng. Tổng khối lượng công việc được chuyển giao cho hệ thống thầu phụ chiếm tỷ trọng tương đối lớn, xấp xỉ 36,6% tổng giá trị gói thầu.

Trách nhiệm giải trình và bài toán tối ưu hóa nguồn vốn ngân sách

Theo Luật sư Nguyễn Văn Lập, Đoàn Luật sư TP HCM, mục tiêu căn bản của công tác đấu thầu rộng rãi qua mạng theo hành lang pháp lý mới là tạo ra một môi trường cạnh tranh hoàn hảo, bình đẳng, không rào cản để các nhà thầu tối ưu hóa giá dự thầu, mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất cho dòng vốn đầu tư công. Khi một công trình quy mô lớn được tổ chức rộng rãi nhưng chỉ có duy nhất một liên danh tham gia và trúng thầu với biên độ giảm giá khiêm tốn, tuy quy trình xử lý tình huống có thể phù hợp quy định pháp luật nhưng hiệu quả tiết kiệm ngân sách thực tế chưa đạt như kỳ vọng.

Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Quốc Vũ, trong bối cảnh siết chặt quản lý đầu tư và chống lãng phí theo Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ, trách nhiệm giải trình của người đứng đầu các chủ đầu tư, bên mời thầu cần được đề cao. Đối với các gói thầu rộng rãi qua mạng đạt tỷ lệ tiết kiệm dưới mức tối ưu, cơ quan quản lý cần rà soát kỹ lưỡng từ khâu lập dự toán, thiết kế kỹ thuật đến các tiêu chí trong hồ sơ mời thầu nhằm bảo đảm không xuất hiện các tiêu chuẩn kỹ thuật mang tính định hướng, bó hẹp sự tham gia của thị trường.