Khánh Hòa: Bài toán quản lý vốn đầu tư công cấp cơ sở nhìn từ vệt thầu Nguyễn Gia NT [Kỳ 3]

Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, từ những số liệu cần được làm rõ trong công tác lựa chọn nhà thầu tại một số cơ quan cấp phường thuộc tỉnh Khánh Hòa, bài toán về năng lực quản lý và trách nhiệm giải trình của người đứng đầu đang được đặt ra một cách cấp thiết.

Trong bối cảnh cả nước đã chính thức sáp nhập tinh gọn còn 34 tỉnh/thành phố và vận hành theo mô chính quyền địa phương hai cấp (cấp Tỉnh và cấp Xã) theo Nghị quyết số 202/2025/QH15, việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ xuống cấp cơ sở đòi hỏi kỷ cương tài chính công phải được siết chặt hơn bao giờ hết. Hàng loạt gói thầu chỉ định mang lại hiệu quả kinh tế ở mức thấp, cộng hưởng cùng độ trễ thông tin kéo dài của Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Nguyễn Gia NT (doanh nghiệp có trụ sở tại xã Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa) chính là một "phép thử" đối với năng lực giám sát dòng vốn đầu tư công tại các địa phương.

Dấu ấn phê duyệt dồn dập và vai trò của người đứng đầu

Đi sâu vào hồ sơ các gói thầu cụ thể, dấu ấn phê duyệt của những cá nhân mang trọng trách đứng đầu các cơ quan, đơn vị chủ đầu tư hiện lên rất rõ nét thông qua các quyết định hành chính mang tính chất dồn dập.

Tại Trung tâm Dịch vụ, sự nghiệp công phường Bắc Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa), Giám đốc Lê Văn Mỹ là người trực tiếp ký ban hành đồng loạt 04 quyết định phê duyệt kết quả chỉ định thầu rút gọn chỉ trong cùng một ngày 22/05/2026 cho doanh nghiệp Nguyễn Gia NT. Khối lượng công việc khổng lồ này bao gồm việc thi công xây dựng Trường Mầm non Hướng Dương (Quyết định số 137/QĐ-TTDVSNC) với giá trị 1.225.646.000 đồng và 03 gói tư vấn giám sát tại Trường Mầm non Vĩnh Phương 1 (Quyết định số 108/QĐ-TTDVSNC), Trường Tiểu học Vĩnh Phước 1 (Quyết định số 153/QĐ-TTDVSNC), Trường THCS Nguyễn Viết Xuân (Quyết định số 118/QĐ-TTDVSNC).

Điểm chung của các gói thầu này không chỉ là sự dồn dập về mặt thời gian phê duyệt, mà còn bộc lộ sự chậm trễ nghiêm trọng trong việc tuân thủ thủ tục hành chính khi công bố thông tin lên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia bị chậm từ 21 đến 22 ngày so với hạn định 05 ngày làm việc do pháp luật quy định.

Tại Ban Quản lý dự án phường Nha Trang, Giám đốc Phạm Tuấn Khải là người ký Quyết định số 153/QĐ-BQLDA ngày 08/06/2026, phê duyệt kết quả chỉ định thầu rút gọn Gói thầu số 1: Thi công xây dựng công trình Nâng cấp, sửa chữa đoạn hẻm 25/30 Hà Thanh (đoạn cuối) cho Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Nguyễn Gia NT với giá trúng thầu là 1.110.161.000 đồng. Phép tính số học đối chiếu cho thấy tỷ lệ tiết kiệm thực tế tại gói thầu này đạt 3% (tương ứng giảm chi cho ngân sách nhà nước 34.335.103 đồng so với giá gói thầu 1.144.496.103 đồng).

Xét theo quy định hiện hành tại Mục 1b Công văn số 5557/BTC-QLDT của Bộ Tài chính và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, tỷ lệ tiết kiệm tối thiểu 5% chỉ bắt buộc áp dụng đối với các gói thầu xây lắp chỉ định thầu theo quy mô và tính chất tương tự quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78. Đối với các trường hợp chỉ định thầu rút gọn theo hạn mức tài chính khác dưới 2 tỷ đồng, chủ đầu tư được trao quyền chủ động thương thảo mức tiết kiệm phù hợp để bảo đảm tính khả thi cho nhà thầu. Do đó, việc Ban Quản lý dự án phường Nha Trang thương thảo và phê duyệt mức tiết kiệm 3,00% là hoàn toàn hợp pháp, đúng thẩm quyền và tuân thủ đúng văn bản hướng dẫn hành chính.

Tương tự, tại Trường Tiểu học Vĩnh Hiệp, Phó Hiệu trưởng phụ trách Nguyễn Nguyên Kim Khương đã ký Quyết định phê duyệt kết quả số 112/QĐ-THVH ngày 28/04/2026, giao gói thầu thi công phá dỡ nền sân cũ và đổ bê tông cho nhà thầu Nguyễn Gia NT với giá trị trọn gói 89.100.000 đồng, trùng khít hoàn toàn 100% với giá dự toán được phê duyệt (tỷ lệ tiết kiệm ngân sách đạt 0%). Do gói thầu này có quy mô nhỏ dưới hạn mức tài chính, việc thương thảo giá trúng thầu bằng đúng giá dự toán không vi phạm điều cấm của pháp luật đấu thầu, dù xét dưới góc độ hiệu quả kinh tế thuần túy thì việc này chưa mang lại giá trị giảm giá trực tiếp nào cho ngân sách giáo dục tại cơ sở.

Việc xuất hiện các gói thầu chỉ định thầu rút gọn có tỷ lệ giảm giá thương thảo ở mức sát trần hoặc bằng không, kết hợp với các bất thường về hành vi chậm trễ công bố thông tin lựa chọn nhà thầu từ 21 đến 22 ngày tại địa bàn phường Bắc Nha Trang, đang đặt ra đòi hỏi rất lớn đối với cơ quan quản lý nhà nước tỉnh Khánh Hòa trong việc tăng cường kiểm tra, chấn chỉnh năng lực tổ chức đàm phán giá và nâng cao trách nhiệm giải trình của những cá nhân được giao quyền quản lý dòng vốn đầu tư công tại cơ sở.

Nghi vấn phân rã dự án để áp dụng chỉ định thầu rút gọn

Đáng chú ý, từ chuỗi dữ liệu giao dịch dày đặc của nhà thầu Nguyễn Gia NT, giới quan sát đấu thầu và các chuyên gia pháp lý bộc lộ sự băn khoăn sâu sắc về nguy cơ xuất hiện dấu hiệu chia nhỏ dự án để né tránh hình thức đấu thầu rộng rãi.

Hồ sơ bóc tách thể hiện, Trung tâm Dịch vụ, sự nghiệp công phường Bắc Nha Trang đã đồng loạt phê duyệt các Báo cáo Kinh tế - Kỹ thuật (BCKTKT) cải tạo hạ tầng giáo dục trường học trên địa bàn vào cùng một ngày 26/03/2026 (bao gồm Quyết định phê duyệt BCKTKT Trường Mầm non Vĩnh Phương 1 số 937, Trường Tiểu học Vĩnh Phước 1 số 944, Trường Mầm non Hướng Dương số 939, và Trường THCS Nguyễn Viết Xuân số 933).

Để rồi chỉ chưa đầy hai tháng sau, thay vì tổ chức một phiên đấu thầu rộng rãi, công khai trên mạng để tìm kiếm nhà thầu có năng lực thi công tối ưu cho toàn bộ dự án cải tạo hạ tầng, đơn vị này lại phân rã thành các gói thầu xây lắp và tư vấn riêng lẻ có giá trị nằm dưới hạn mức 1,5 tỷ đồng. Lịch sử ghi nhận, kế hoạch lựa chọn nhà thầu được duyệt và các quyết định chỉ định thầu rút gọn lập tức được ký kết đồng loạt cho duy nhất Công ty Nguyễn Gia NT vào ngày 22/05/2026.

Phân tích sâu về điểm bất thường này, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ đưa ra lời bình luận: "Căn cứ theo Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường hiệu lực, hiệu quả, trách nhiệm trong công tác đấu thầu, cơ quan quản lý nhà nước yêu cầu kiểm soát chặt chẽ hoạt động chỉ định thầu, nghiêm cấm việc chia nhỏ dự án thành các gói thầu xây lắp dưới hạn mức 2 tỷ đồng nhằm lách luật để áp dụng chỉ định thầu rút gọn. Sự trùng khớp tuyệt đối về mặt thời gian phê duyệt chủ trương và việc toàn bộ các gói thầu thi công xây dựng trường học đều được nắn chỉnh tinh vi dưới hạn mức quy định là một dấu hiệu điển hình của việc chia nhỏ dự án đầu tư. Quy trình khép kín này bộc lộ sự mâu thuẫn trực tiếp với tinh thần bảo đảm cạnh tranh, công bằng và minh bạch của Luật Đấu thầu".

Thượng tôn pháp luật và trách nhiệm giải trình

Từ thực tế hồ sơ, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) đưa ra góc nhìn phân tích chuyên sâu về khía cạnh pháp lý nhằm làm rõ trách nhiệm của các đơn vị mời thầu: "Theo quy định tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Luật sửa đổi số 90/2025/QH15 cùng Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, người đứng đầu cơ quan, đơn vị chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về tính hiệu quả, công bằng và minh bạch trong công tác tổ chức lựa chọn nhà thầu. Việc một doanh nghiệp trúng thầu tuyệt đối 16/16 gói thầu độc lập, không có đối thủ cạnh tranh, lại liên tục có tỷ lệ tiết kiệm rất thấp (từ 0,00% đến 3,00%) và chậm công bố thông tin, là những yếu tố cần được thanh tra, kiểm tra kỹ lưỡng".

Luật sư Nguyễn Văn Lập cũng nhấn mạnh thêm bài học về công tác quản lý vốn đầu tư công tại cấp cơ sở trong kỷ nguyên hành chính mới: "Khi bộ máy hành chính được rút gọn và quyền lực chi tiêu ngân sách được dồn về cấp xã, nếu thiếu đi năng lực thẩm định giá độc lập và cơ chế giám sát chéo hiệu quả, nguy cơ lãng phí tài sản nhà nước là rất hiện hữu. Chỉ định thầu là phương thức đẩy nhanh tiến độ, nhưng tuyệt đối không đồng nghĩa với việc giao thầu thiếu sự kiểm soát chặt chẽ hay tạo cơ chế độc quyền. Trách nhiệm giải trình của người đứng đầu là phải chứng minh bằng văn bản, hồ sơ hợp lệ rằng việc lựa chọn nhà thầu Nguyễn Gia NT đáp ứng tối ưu nhất về mặt kỹ thuật, tiến độ và tài chính. Đặc biệt, việc để xảy ra khoảng trống thông tin hơn 20 ngày đã trực tiếp cản trở quyền giám sát của nhân dân, đi ngược lại hoàn toàn với tinh thần chỉ đạo quyết liệt về minh bạch hóa thông tin".

Sự việc bộc lộ qua chuỗi gói thầu của Công ty Nguyễn Gia NT không chỉ dừng lại ở những con số tiết kiệm khiêm tốn hay sự chậm trễ về mặt thủ tục hành chính. Bản chất sâu xa là năng lực thực thi pháp luật, ý thức thượng tôn kỷ cương và trách nhiệm bảo vệ tài sản công của những người cầm cân nảy mực tại địa phương.

Để môi trường đấu thầu tại tỉnh Khánh Hòa thực sự cạnh tranh, công bằng và minh bạch, cơ quan quản lý nhà nước về đấu thầu, Sở Tài chính cần nhanh chóng vào cuộc. Việc kiểm tra, rà soát lại toàn bộ quy trình lập báo cáo kinh tế kỹ thuật, đánh giá năng lực và thương thảo hợp đồng tại các gói thầu nêu trên sẽ góp phần chấn chỉnh kỷ cương, ngăn chặn triệt để nguy cơ thất thoát vốn, đồng thời củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp vào hiệu quả sử dụng nguồn ngân sách nhà nước.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.