Hy hữu tại xã Thọ Sơn: Chỉ định nhà thầu trước khi phê duyệt dự án?
Dự án sửa chữa trường học xã Thọ Sơn có giá trúng thầu sát dự toán, cùng nghi vấn về quy trình ban hành quyết định chỉ định thầu có trước khi phê duyệt dự án.
Hoạt động quản lý nguồn vốn ngân sách nhà nước trong đầu tư công luôn đòi hỏi tuân thủ các quy trình thủ tục nghiêm ngặt nhằm bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Các bước từ phê duyệt dự án, lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho đến tổ chức đấu thầu hoặc chỉ định thầu đều có mối quan hệ mang tính bắt buộc về mặt pháp lý. Tuy nhiên, hồ sơ pháp lý liên quan đến một gói thầu sửa chữa hạ tầng giáo dục tại xã Thọ Sơn (TP Đồng Nai) gần đây đang thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận do có sự không nhất quán về mặt thời gian ban hành văn bản hành chính.
Cụ thể, hồ sơ triển khai Gói thầu 01: Thi công xây dựng thuộc công trình Sửa chữa, mua sắm trang thiết bị các trường học trên địa bàn xã đang cho thấy sự khó hiểu về mặt thời gian. Gói thầu này có tổng giá trị phê duyệt là 1.445.435.028 đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách được phân bổ dựa trên Quyết định số 1580/QĐ-UBND ngày 31/12/2025 của UBND xã Thọ Sơn về việc giao danh mục kế hoạch đầu tư công năm 2026. Hình thức lựa chọn nhà thầu được áp dụng tại đây là chỉ định thầu rút gọn. Đơn vị được lựa chọn thực hiện là Công ty TNHH MTV Tư vấn Thiết kế Xây dựng Cường Phát. Giá trúng thầu của doanh nghiệp được phê duyệt ở mức 1.430.000.000 đồng. Điều này đồng nghĩa với việc tỷ lệ tiết kiệm ngân sách sau công tác lựa chọn nhà thầu đạt mức 1,1%. Phương thức thực hiện hợp đồng là trọn gói với thời gian triển khai thi công xây lắp quy định là 90 ngày.
Điểm bất thường khiến dư luận đặc biệt chú ý nằm ở trình tự thời gian ban hành các quyết định liên quan. Theo tài liệu gốc, Quyết định số 67/QĐ-PKT về việc chỉ định nhà thầu thực hiện gói thầu số 01 nêu trên do Trưởng phòng Kinh tế xã Thọ Sơn ký vào ngày 04/5/2026. Trong khi đó, văn bản nền tảng của toàn bộ dự án là Quyết định số 671/QĐ-UBND về việc phê duyệt dự án tổng thể do Chủ tịch UBND xã Thọ Sơn ký lại có ngày ban hành là 08/5/2026. Đồng thời, Quyết định số 66/QĐ-PKT phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho dự án này cũng được Phòng Kinh tế xã Thọ Sơn thông qua vào ngày 08/5/2026.
Như vậy, quyết định giao gói thầu cho doanh nghiệp đã xuất hiện trước quyết định phê duyệt dự án tổng thể và kế hoạch lựa chọn nhà thầu tới 4 ngày. Dưới góc nhìn quy trình hành chính thông thường, một gói thầu chỉ được phép chỉ định hoặc tổ chức lựa chọn nhà thầu sau khi dự án tổng thể và kế hoạch lựa chọn nhà thầu tương ứng đã được các cấp có thẩm quyền phê duyệt chính thức bằng văn bản.
Việc quyết định lựa chọn đơn vị thi công đi trước một bước so với quyết định phê duyệt dự án đã tạo ra một nghịch lý pháp lý khó giải thích, làm dấy lên những nghi vấn về tính minh bạch trong việc phân bổ gói thầu. Tuy nhiên, dưới một góc nhìn khách quan và đa chiều, không ngoại trừ khả năng đây có thể là sai sót mang tính kỹ thuật hành chính, lỗi đánh máy hoặc nhầm lẫn trong khâu soạn thảo, lưu trữ phông văn bản của bộ phận văn thư cơ quan quản lý cấp xã dưới áp lực tiến độ giải ngân nguồn vốn đầu tư công.
Tìm hiểu sâu về lịch sử hoạt động của đơn vị được chỉ định thầu, Công ty TNHH MTV Tư vấn Thiết kế Xây dựng Cường Phát có mã số thuế là 3801286613 và địa chỉ đăng ký trụ sở chính đặt tại Tổ 3, Thôn Hưng Thịnh, Xã Bù Đăng, Đồng Nai. Theo dữ liệu trích xuất từ hệ thống phân tích dữ liệu đấu thầu quốc gia, doanh nghiệp này đã tham gia 8 gói thầu, trong đó trúng cả 8 gói. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm liên danh) là khoảng 8.883.939.506 đồng.
Nhận định về khía cạnh pháp lý của sự việc, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) cho rằng, tinh thần cốt lõi của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, Luật số 90/2025/QH15 cùng Nghị định số 214/2025/NĐ-CP luôn hướng tới việc tối ưu hóa tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và trách nhiệm giải trình của các chủ đầu tư khi sử dụng ngân sách công.
Đặc biệt đối với các công trình quy mô cấp cơ sở liên quan đến hạ tầng giáo dục và trường học, quy trình thủ tục càng cần phải bảo đảm sự chặt chẽ tuyệt đối, tiền hậu nhất quán. Việc dòng thời gian của các văn bản quyết định có sự mâu thuẫn rõ rệt như tại xã Thọ Sơn là một tín hiệu cần thiết để các cơ quan thanh tra chuyên ngành vào cuộc rà soát lại toàn bộ hồ sơ gốc.
Điều này không chỉ giúp làm rõ bản chất sự việc do lỗi hành chính hay nguyên nhân chủ quan nào khác, mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc tuyên truyền, phổ biến nâng cao ý thức thượng tôn pháp luật trong đầu tư công tại các địa phương.
CƠ CHẾ LÀM RÕ HỒ SƠ DỰ THẦU VÀ GIỚI HẠN PHÁP LÝ CHO PHÉP
Làm rõ hồ sơ dự thầu là quy trình quan trọng để đảm bảo tính chính xác trong đánh giá. Theo Điều 30 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, sau khi mở thầu, nhà thầu có trách nhiệm giải thích các nội dung chưa rõ theo yêu cầu của bên mời thầu. Nếu hồ sơ thiếu tài liệu về tư cách hợp lệ, báo cáo tài chính, nhân sự hoặc thiết bị, chủ đầu tư phải yêu cầu nhà thầu bổ sung tài liệu chứng minh. Thậm chí, nhà thầu có quyền chủ động gửi tài liệu làm rõ nếu phát hiện sai sót sau khi đóng thầu.
Tuy nhiên, việc làm rõ phải tuân thủ nguyên tắc "không làm thay đổi bản chất" quy định tại Khoản 3 Điều 30. Cụ thể: Không được làm thay đổi nội dung cơ bản của hồ sơ đã nộp và tuyệt đối không được thay đổi giá dự thầu. Các tài liệu bổ sung sau thời điểm đóng thầu chỉ được chấp nhận để chứng minh năng lực, kinh nghiệm đã có trước đó chứ không phải là tạo ra năng lực mới cho nhà thầu.
Toàn bộ quá trình làm rõ phải được thực hiện bằng văn bản và lưu trữ như một phần của hồ sơ dự thầu. Đối với các gói thầu thực hiện qua mạng, việc làm rõ cũng phải tiến hành trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia để đảm bảo tính minh bạch và lưu vết giao dịch. Quy định này giúp loại bỏ tình trạng chủ đầu tư và nhà thầu "thỏa thuận ngầm" để hợp thức hóa các hồ sơ yếu kém, bảo vệ quyền lợi của các nhà thầu tuân thủ đúng luật tại mọi địa phương.
