Hết thời 'xí phần rồi bỏ cọc' đấu giá đất

Một quyết định cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất trong thời hạn tới 3 năm 6 tháng đối với một cá nhân vừa được UBND xã Hoằng Lộc, tỉnh Thanh Hóa ban hành đang thu hút sự chú ý lớn của dư luận. Không chỉ bởi mức chế tài mạnh tay, mà còn bởi đây là tín hiệu cho thấy chính quyền địa phương đang chuyển từ “nhắc nhở, xử lý hành chính” sang áp dụng biện pháp răn đe thực chất đối với hành vi vi phạm trong đấu giá đất.

HẾT CỬA ĐẤU GIÁ ĐẤT "CHO VUI"

Theo quyết định của UBND xã Hoằng Lộc, tỉnh Thanh Hoá, bà Nguyễn Thị Hoa, trú tại thôn Đông Anh Vinh, xã Hoằng Lộc, bị cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất trong trường hợp giao đất ở trong thời gian 3 năm 6 tháng vì không nộp tiền sử dụng đất sau khi trúng đấu giá, dẫn đến kết quả đấu giá bị hủy.

Điểm đáng chú ý là quyết định này không chỉ dừng ở việc hủy kết quả trúng đấu giá như trước đây, mà còn áp dụng thêm chế tài “cấm cửa” tham gia các cuộc đấu giá đất tiếp theo. Quyết định cũng yêu cầu công khai thông tin vi phạm trên Cổng đấu giá tài sản quốc gia và cổng thông tin điện tử địa phương để theo dõi, giám sát.

Trong nhiều năm qua, tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc, không thực hiện nghĩa vụ tài chính sau đấu giá đất diễn ra ở không ít địa phương. Hệ quả là thị trường bị nhiễu loạn, giá đất bị đẩy lên bất thường, các phiên đấu giá phải tổ chức lại gây lãng phí thời gian, chi phí và ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường đầu tư.

Trước đây, mức xử lý phổ biến chủ yếu là mất tiền đặt cọc hoặc hủy kết quả trúng đấu giá. Tuy nhiên, với nhiều trường hợp đầu cơ, “thổi giá”, khoản tiền cọc không đủ sức răn đe so với lợi ích kỳ vọng từ việc thao túng thị trường.

Chính vì vậy, việc Thanh Hóa áp dụng thêm biện pháp cấm tham gia đấu giá trong thời gian dài được xem là bước chuyển đáng kể trong tư duy quản lý. Người vi phạm không chỉ mất tiền cọc mà còn bị loại khỏi “cuộc chơi” trong nhiều năm, ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội đầu tư, kinh doanh bất động sản.

CẦN CHẾ TÀI MẠNH HƠN ĐỂ BẢO VỆ THỊ TRƯỜNG

Quyết định của UBND xã Hoằng Lộc cho thấy chính quyền cơ sở hiện nay không còn đứng ngoài vai trò “tổ chức thủ tục”, mà đã chủ động tham gia siết kỷ cương thị trường đấu giá đất.

Đáng chú ý, quyết định viện dẫn hàng loạt căn cứ pháp lý mới như Luật Đất đai 2024, Luật sửa đổi Luật Đấu giá tài sản 2024 cùng các nghị quyết, hướng dẫn của Chính phủ và tỉnh Thanh Hóa về xử lý khó khăn, vướng mắc trong đấu giá quyền sử dụng đất.

Điều này cho thấy hành lang pháp lý đã rõ ràng hơn, đồng thời phản ánh quyết tâm của cơ quan chức năng trong việc lập lại trật tự thị trường đất đai sau thời gian dài tồn tại tình trạng đầu cơ, đấu giá theo kiểu “đánh quả”.

Không chỉ xử lý cá nhân vi phạm, quyết định còn yêu cầu cơ quan thuế theo dõi đối tượng vi phạm, cập nhật thời gian cấm và công khai rộng rãi trên hệ thống đấu giá tài sản quốc gia. Đây là điểm khác biệt lớn so với trước đây, khi nhiều trường hợp bỏ cọc gần như không để lại “dấu vết” đáng kể và vẫn có thể tiếp tục tham gia các cuộc đấu giá khác.

Tuy nhiên, từ vụ việc tại Thanh Hóa cũng đặt ra câu hỏi lớn liệu việc cấm tham gia đấu giá vài năm đã đủ mạnh để ngăn chặn triệt để tình trạng thao túng đấu giá đất?.

Theo luật sư Nguyễn Tuấn Anh, đoàn Luật sư TP. Hà Nội: Thực tế cho thấy nhiều trường hợp sử dụng người thân, pháp nhân khác hoặc “quân xanh quân đỏ” để tham gia đấu giá. Nếu chỉ xử lý cá nhân đứng tên mà không kiểm soát dòng tiền, mối liên hệ lợi ích hay hành vi thông đồng, nguy cơ lách luật vẫn còn hiện hữu.

Do đó, cùng với chế tài cấm tham gia đấu giá, cần xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông về người vi phạm, siết điều kiện năng lực tài chính trước khi tham gia đấu giá và tăng trách nhiệm của tổ chức đấu giá trong việc sàng lọc hồ sơ.

"Quan trọng hơn, việc xử lý nghiêm phải được thực hiện đồng bộ, thường xuyên, tránh tình trạng “đánh trống bỏ dùi”. Một vài quyết định mạnh tay sẽ khó tạo chuyển biến nếu các địa phương khác vẫn xử lý nương tay hoặc thiếu kiên quyết", Luật sư Nguyễn Tuấn Anh nhấn mạnh.