Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Trung Mỹ Tây, TP HCM vừa công bố kết quả lựa chọn nhà thầu cho dự án nâng cấp, cải tạo cơ sở vật chất giáo dục trên địa bàn. Việc tối ưu hóa dòng vốn ngân sách tại các dự án cấp cơ sở đang trở thành tâm điểm thu hút sự quan tâm của dư luận, đặc biệt là khi đặt trong hành lang pháp lý mới khắt khe của Luật Đấu thầu và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP.

Tỷ lệ tiết kiệm thấp và bài toán hiệu quả chi tiêu công cơ sở

Điểm ghi nhận tại gói thầu Xây lắp - Sửa chữa, cải tạo Trường Tiểu học Quang Trung là mức giá trúng thầu của đơn vị thi công mang lại tỷ lệ tiết kiệm ngân sách ở mức thấp. Mặc dù tổ chức đấu thầu rộng rãi dưới hình thức chào hàng cạnh tranh qua mạng, nhưng kết quả cuối cùng lại dấy lên nhiều băn khoăn về tính hiệu quả kinh tế trong công tác mua sắm công tại địa phương.

Hồ sơ đấu thầu ghi nhận các thông tin chi tiết của gói thầu cụ thể như sau: Chủ đầu tư kiêm Bên mời thầu là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Trung Mỹ Tây, TP HCM. Tên gói thầu là Xây lắp - Sửa chữa, cải tạo Trường Tiểu học Quang Trung, mã số thông báo mời thầu IB2600262323. Hình thức lựa chọn nhà thầu là Chào hàng cạnh tranh trong nước qua mạng với phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ. Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu mang ký hiệu Số 99/QĐ-QLDA được ban hành ngày 24/06/2026 do ông Phan Cường - Giám đốc Ban Quản lý dự án trực tiếp ký duyệt.

Nhà thầu trúng thầu được công bố là Công ty Cổ phần Đầu tư Tư vấn và Thi công Xây dựng Việt Nam, có mã số doanh nghiệp là 0315669813. Giá gói thầu và giá dự toán được duyệt ban đầu là 4.399.185.111 đồng, trong khi giá trúng thầu được duyệt là 4.277.083.362 đồng. Qua các số liệu trên, có thể thấy việc trúng thầu với mức tiết kiệm đạt 2,78%, tương đương số tiền tiết kiệm 122.101.749 đồng cho một gói thầu xây lắp quy mô nhỏ là một con số tương đối khiêm tốn. Sự chênh lệch không lớn giữa giá dự toán và giá trúng thầu làm giảm đi đáng kể ý nghĩa của việc tổ chức chào hàng cạnh tranh qua mạng nhằm mục đích tiết giảm tối đa ngân sách nhà nước.

Đối thủ giá rẻ bị loại kỹ thuật không qua bước làm rõ hồ sơ

Đi sâu vào quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu qua mạng (E-HSDT), hồ sơ gói thầu Xây lắp - Sửa chữa, cải tạo Trường Tiểu học Quang Trung ghi nhận một thực tế: Cuộc thầu không hề rơi vào cảnh "một mình một ngựa" ngay từ đầu để dẫn đến việc nhà thầu trúng thầu sát giá dự toán. Gói thầu này ghi nhận sự cạnh tranh trực tiếp từ đối thủ là Công ty TNHH Tư vấn Kỹ thuật Xây dựng Minh Long. Tại cuộc thầu này, nhà thầu Minh Long đã đưa ra mức giá dự thầu rất cạnh tranh là 4.082.822.896 đồng.

Nếu đặt lên bàn cân tài chính, phương án của nhà thầu Minh Long tối ưu hơn hẳn khi rẻ hơn giá của đơn vị trúng thầu là Công ty Cổ phần Đầu tư Tư vấn và Thi công Xây dựng Việt Nam là 194.260.466 đồng. Đồng thời, mức giá này giúp tiết kiệm cho ngân sách nhà nước tới 316.362.215 đồng so với giá gói thầu được duyệt ban đầu (4.399.185.111 đồng).

Mặc dù mang lại lợi thế rất lớn về mặt tối ưu hóa dòng vốn công, hồ sơ của nhà thầu Minh Long lại bị Tổ chuyên gia đánh giá trượt ngay từ bước kỹ thuật. Lý do loại bỏ được ghi nhận nguyên văn trong báo cáo đánh giá là do nhà thầu cung cấp các bản vẽ biện pháp thi công đập phá, tháo dỡ và hoàn thiện công trình "chỉ mang tính chất điển hình, không xây dựng trên cơ sở bản vẽ thiết kế công trình được duyệt"; đồng thời "không có bản vẽ biện pháp thi công vận chuyển phế thải các loại, vách ngăn phòng vệ sinh bằng tấm compact, lắp dựng dàn giáo... theo nội dung gói thầu".

Tuy nhiên, quy trình chấm thầu do đơn vị tư vấn là Công ty TNHH TM Đầu tư và Xây dựng Hưng Thịnh thực hiện lại bộc lộ những dấu hiệu "bất đối xứng". Trong suốt quá trình đánh giá năng lực và kỹ thuật, nhà thầu Minh Long hoàn toàn không nhận được bất kỳ văn bản yêu cầu giải trình hay làm rõ hồ sơ dự thầu nào từ phía bên mời thầu.

Việc Tổ chuyên gia lập tức chấm "Không đạt" để loại trực tiếp đối thủ có giá dự thầu rẻ hơn gần 200 triệu đồng mà bỏ qua bước phát hành văn bản yêu cầu làm rõ các thiếu sót kỹ thuật – một quyền hạn và trách nhiệm được quy định rõ tại Điều 30 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP – đã giúp nhà thầu Việt Nam nghiễm nhiên trở thành đơn vị duy nhất vượt qua vòng kỹ thuật để lọt vào vòng đánh giá tài chính.

Đáng nói, sự khắt khe này hoàn toàn trái ngược với ứng xử dành cho nhà thầu "ruột". Hồ sơ đấu thầu lưu vết rõ ràng: Cũng trong ngày 18/06/2026, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Trung Mỹ Tây vẫn phát hành Công văn số 106/QLDA để yêu cầu phía Công ty Cổ phần Đầu tư Tư vấn và Thi công Xây dựng Việt Nam bổ sung, làm rõ E-HSDT và tạo cơ sở cho đơn vị này đạt yêu cầu kỹ thuật. Sự đối xử bất bình đẳng trong quy trình làm rõ hồ sơ này đã gạt bỏ hoàn toàn yếu tố cạnh tranh về giá, trực tiếp làm suy giảm hiệu quả tiết kiệm ngân sách nhà nước của dự án.

Góc nhìn pháp lý

Đánh giá về vấn đề này dưới góc độ pháp lý chuyên sâu, Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ phân tích, việc một gói thầu xây lắp cấp cơ sở được tổ chức chào hàng cạnh tranh công khai qua mạng, có đối thủ cạnh tranh trực tiếp đưa ra mức giá dự thầu rẻ hơn đáng kể tham gia nhưng lại bị loại trực tiếp ở bước đánh giá kỹ thuật mà không được trao bất kỳ cơ hội giải trình nào là một điểm nghẽn lớn, trực tiếp đặt ra dấu hỏi hoài nghi về tính minh bạch, công bằng và khách quan của toàn bộ cuộc thầu.

Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15) luôn đặt ba tiêu chí: cạnh tranh, công bằng và hiệu quả kinh tế làm tôn chỉ hàng đầu trong hoạt động mua sắm công. Để hiện thực hóa điều đó, Điều 30 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP của Chính phủ đã quy định rất rõ ràng về trách nhiệm và quyền hạn của bên mời thầu trong việc yêu cầu nhà thầu làm rõ các nội dung đề xuất kỹ thuật nếu hồ sơ chưa rõ ràng hoặc xuất hiện các sai sót không nghiêm trọng.

Tại cuộc thầu này, Công ty TNHH Tư vấn Kỹ thuật Xây dựng Minh Long đã đưa ra mức giá dự thầu cực kỳ cạnh tranh là 4.082.822.896 đồng. Phương án tài chính này giúp ngân sách nhà nước tiết kiệm được hơn 316 triệu đồng so với giá dự toán gói thầu, đồng thời rẻ hơn phương án của đơn vị trúng thầu là Công ty Cổ phần Đầu tư Tư vấn và Thi công Xây dựng Việt Nam chính xác 194.260.466 đồng.

Việc Tổ chuyên gia của Công ty TNHH TM Đầu tư và Xây dựng Hưng Thịnh tự ý tước bỏ quy trình làm rõ kỹ thuật đối với nhà thầu Minh Long không chỉ làm triệt tiêu cơ hội tiết giảm ngân sách, đi ngược lại tinh thần tiết kiệm triệt để dòng vốn công của Bộ Tài chính tại Công văn số 5557/BTC-QLĐT.

Trong bối cảnh bên mời thầu chủ động phát hành Công văn số 106/QLDA để hỗ trợ nhà thầu Xây dựng Việt Nam giải trình đạt yêu cầu, thì sự khắt khe loại bỏ thẳng tay đối thủ giá rẻ Minh Long đã tạo ra một bức tranh ứng xử bất đối xứng nghiêm trọng.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin:

[Kỳ 2] Dấu hỏi rào cản kỹ thuật tại các gói thầu trường học phường Trung Mỹ Tây do Tư vấn Hưng Thịnh chấm