Giám sát năng lực nhà thầu thi công trường học tại Gia Lai [Kỳ 2]

Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia hiện nay, pháp luật luôn tạo hành lang thông thoáng, khuyến khích các doanh nghiệp có năng lực tham gia và trúng nhiều gói thầu nhằm thúc đẩy tốc độ giải ngân đầu tư công. Việc một nhà thầu uy tín được lựa chọn thực hiện nhiều dự án cùng lúc là minh chứng cho một môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh và có tính cạnh tranh cao.

Tại Sở Giáo dục và Đào tạo Gia Lai, quyết định giao liên tiếp hai gói thầu cải tạo trường học cho Công ty TNHH Xây dựng Thương mại VKT sau khi doanh nghiệp này chấp nhận giảm giá 5% là một bước đi hợp pháp, hiệu quả và đáng hoan nghênh. Dù vậy, khi đối chiếu các dữ liệu về mặt kỹ thuật, dưới góc nhìn chuyên môn của các chuyên gia quản lý dự án, bài toán điều phối nguồn lực tại hiện trường cần được đặt lên lăng kính giám sát thường xuyên để phòng ngừa toàn diện rủi ro chậm tiến độ, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho hạ tầng học đường.

Pháp luật khuyến khích năng lực doanh nghiệp triển khai dự án

Hồ sơ dữ liệu trích xuất từ các văn bản gốc thể hiện một tiến trình thi công đan xen khá sát sao giữa hai điểm trường. Quyết định số 3461/QĐ-SGDĐT phê duyệt gói thầu xây lắp tại Trường THPT An Lão được ký ngày 05/6/2026. Chỉ hai ngày sau, Quyết định số 3593/QĐ-SGDĐT phê duyệt gói thầu tại Trung tâm GDNN-GDTX Hoài Nhơn tiếp tục được ký vào ngày 07/6/2026. Cả hai dự án cải tạo hạ tầng giáo dục này đều được giao cho Công ty TNHH Xây dựng Thương mại VKT thực hiện với tư cách nhà thầu độc lập.

Điểm đáng lưu tâm nằm ở chỗ, tính chất của cả hai hợp đồng đều là trọn gói và thời hạn hoàn thành nghĩa vụ xây lắp đều bị giới hạn nghiêm ngặt trong vòng 60 ngày. Tổng giá trị trúng thầu của hai gói thi công "kép" này đạt xấp xỉ 2,54 tỷ đồng (cụ thể là 2.541.760.000 đồng).

Trong cùng một khung thời gian 60 ngày ngắn ngủi, doanh nghiệp sẽ phải tổ chức hai mũi thi công độc lập, phân bổ nhân sự chủ chốt, huy động máy móc thiết bị chuyên dụng và dòng tiền vật tư cùng lúc tại hai địa bàn cách biệt là xã An Hòa và phường Hoài Nhơn Nam thuộc tỉnh Gia Lai.

Thực tiễn ngành xây dựng cho thấy, điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải sở hữu một "sức khỏe" tài chính cực kỳ lành mạnh và đội ngũ nhân sự dồi dào để tránh tình trạng phải điều động dàn trải, hoặc mượn nhân sự chéo giữa các dự án gây ảnh hưởng đến tiến độ thực tế.

Chìa khóa quyết định nằm ở khâu giám sát tại hiện trường

Đi sâu phân tích khía cạnh pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương, Đoàn Luật sư TP HCM nhấn mạnh, Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Luật số 90/2025/QH15 đã thiết lập cơ chế kiểm soát nhân sự vô cùng khắt khe. Trong bước thương thảo hợp đồng và ký kết biên bản, nhà thầu phải đính kèm danh sách cam kết huy động đúng các vị trí nhân sự chủ chốt (như chỉ huy trưởng công trường, kỹ sư kỹ thuật) và danh mục thiết bị đã đề xuất.

Luật sư Nguyễn Thị Hương nhận định, việc chủ đầu tư phê duyệt kết quả cho một nhà thầu nhận hai công trình trùng thời gian là đúng luật định, miễn là trong hồ sơ dự thầu, nhà thầu đã đưa ra phương án nhân sự tách bạch, không trùng lặp tên người cho cùng một khung thời gian. Tuy nhiên, Luật sư cũng đưa ra khuyến nghị chuyên môn: "Trong bối cảnh phân cấp hành chính mạnh mẽ, giao toàn quyền quyết định cho địa phương hiện nay, chìa khóa để đảm bảo an toàn vốn nhà nước chính là cơ chế giám sát thực tế. Chủ đầu tư và tư vấn giám sát bắt buộc phải thường xuyên điểm danh tại công trường, đối chiếu căn cước công dân của chỉ huy trưởng để chắc chắn nhà thầu không phân tán nguồn lực nhân sự từ trường này sang trường khác". Điều này giúp triệt tiêu hoàn toàn rủi ro nhà thầu dùng một đội ngũ kỹ sư điều hành danh nghĩa cho nhiều công trình cùng lúc.

Trách nhiệm giải trình toàn diện của người đứng đầu

Đồng tình với quan điểm đề cao trách nhiệm giải trình, chuyên gia đấu thầu Đào Giang dẫn chiếu Chỉ thị số 12/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường kỷ cương đấu thầu. Theo đó, thành công của một gói thầu không khép lại ở việc ký biên bản giảm giá 5%. Chỉ thị quy định người đứng đầu cơ quan chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng cuối cùng của dự án. Việc Sở Giáo dục và Đào tạo Gia Lai đàm phán thành công mức tiết kiệm tuyệt đối đã minh chứng cho năng lực quản lý tài chính xuất sắc.

Để bức tranh này thêm phần trọn vẹn, thiết nghĩ các đơn vị chuyên môn trực thuộc Sở cần tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, siết chặt công tác giám sát tiến độ thi công 60 ngày của nhà thầu. Do đó, mọi công tác kiểm soát năng lực thực tế tại địa bàn Gia Lai hoàn toàn phụ thuộc vào sự sâu sát của các đoàn kiểm tra cơ sở của chủ đầu tư. Một môi trường đấu thầu minh bạch, hiệu quả kinh tế cao kết hợp cùng sự giám sát chặt chẽ tại thực địa chắc chắn sẽ mang lại những công trình trường học khang trang, an toàn, phục vụ tốt nhất cho thế hệ tương lai.

Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.