Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, chuỗi dấu hiệu bất thường có tính hệ thống trong công tác tổ chức lựa chọn nhà thầu tại Trung tâm Dịch vụ, sự nghiệp công phường Bắc Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa không chỉ phản ánh sự lỏng lẻo trong quy trình đàm phán nghiệp vụ, mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về năng lực quản lý và trách nhiệm giải trình. Khi hàng loạt dự án sửa chữa trường học, từ khâu thi công xây lắp, tư vấn giám sát đến bảo hiểm công trình đều được "đóng gói" thần tốc vào cùng một ngày 22/05/2026, dư luận hoàn toàn có quyền đòi hỏi sự minh bạch tuyệt đối từ cá nhân người đứng đầu đơn vị.

Dấu hỏi lớn về trách nhiệm giải trình toàn diện của người đứng đầu

Hành lang pháp lý về đấu thầu hiện hành, đặc biệt là Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15), đã trao quyền tự chủ vô cùng mạnh mẽ cho các cơ quan, đơn vị sự nghiệp công lập trong việc quyết định mua sắm. Tuy nhiên, đi kèm với sự phân quyền rộng rãi đó là nguyên tắc cốt lõi: "Tự chủ phải gắn liền với trách nhiệm giải trình tuyệt đối".

Tại Trung tâm Dịch vụ, sự nghiệp công phường Bắc Nha Trang, ông Lê Văn Mỹ với cương vị Giám đốc là người trực tiếp đặt bút ký duyệt toàn bộ các quyết định mang tính then chốt: từ kế hoạch lựa chọn nhà thầu, biên bản thương thảo hợp đồng cho đến quyết định chỉ định thầu cuối cùng cho gần 40 gói thầu liên tiếp. Dưới góc độ quản lý nhà nước, người đứng đầu phải chịu trách nhiệm toàn diện về tính cạnh tranh, công bằng và hiệu quả kinh tế của những quyết định giao thầu trị giá hàng chục tỷ đồng này.

Sự thiếu sát sao và dấu hiệu hình thức hóa quy trình được bộc lộ rõ khi chủ đầu tư đồng thuận áp dụng một mức giảm giá 5% cào bằng máy móc cho mọi lĩnh vực. Bất kể đó là gói thầu xây lắp quy mô lớn tại Trường Tiểu học Vĩnh Lương 2 (giá 1.987.790.388 đồng), Trường Tiểu học Vĩnh Hòa 1 (giá 1.989.254.053 đồng), hay một gói thầu bảo hiểm siêu nhỏ chỉ hơn 1 triệu đồng, con số 5% vẫn được sao chép một cách hoàn hảo. Điều này cho thấy công tác đàm phán, thương thảo hợp đồng có dấu hiệu không được tiến hành thực chất để tối ưu hóa nguồn vốn ngân sách nhà nước, mà nặng tính chất đối phó với định mức tối thiểu.

Bên cạnh đó, việc để xảy ra tình trạng "ngâm" hồ sơ, chậm trễ công bố kết quả lựa chọn nhà thầu lên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia từ 20 đến 24 ngày là một vi phạm nghiêm trọng về thời hạn công khai thông tin. Đối chiếu với Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ, người đứng đầu tuyệt đối không được né tránh trách nhiệm, phải kiên quyết khắc phục tình trạng tạo lợi thế cho nhà thầu quen thuộc, triệt tiêu cơ chế "xin - cho" từ trong trứng nước. Việc "đóng cửa" đàm phán và chậm trễ phơi bày kết quả ra ánh sáng đang đi ngược lại hoàn toàn với tinh thần chỉ đạo này.

Rủi ro lợi ích cục bộ từ lỗ hổng minh bạch thông tin

Nhìn nhận sự việc dưới góc độ pháp lý và bảo vệ an toàn dòng vốn công, Luật sư Nguyễn Thị Hương chỉ rõ: "Chuỗi sự việc tại phường Bắc Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa là một bài học và là hồi chuông cảnh báo về dấu hiệu lạm dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn tại các địa phương. Khi 100% gói thầu đều chỉ có một nhà thầu duy nhất tham gia, tạo thành một hệ sinh thái khép kín theo tỷ lệ '1-1-1' cho nhóm doanh nghiệp địa phương (như Công ty Nhật Minh, Hoàng Quân, An Ngân, Đỉnh Kim...) và sự độc tôn của Công ty Bảo hiểm PVI Khánh Hòa, thì rủi ro về lợi ích nhóm cục bộ là hiện hữu".

Luật sư Nguyễn Thị Hương nhấn mạnh thêm: "Việc bưng bít thông tin và dồn toa phê duyệt hàng chục bộ hồ sơ trong một ngày càng làm gia tăng những nghi vấn sâu sắc về tính khách quan. Trách nhiệm giải trình của chủ đầu tư lúc này không thể chỉ là những văn bản báo cáo hình thức, mà phải được chứng minh bằng quy trình thực tế, sổ tay nhật ký đàm phán và tính hiệu quả đo lường được của công trình".

Kích hoạt cơ chế giám sát thường xuyên trong kỷ nguyên hành chính mới

Cùng chung quan điểm, chuyên gia đấu thầu Lê Hân nhận định, trong bối cảnh hành chính quốc gia mới khi toàn quốc đã tinh gọn sáp nhập chỉ còn 34 tỉnh/thành phố và hệ thống quản lý rút gọn tối đa còn 2 cấp (Cấp Tỉnh và Cấp Xã), việc phân quyền xuống cơ sở là tất yếu. Tuy nhiên, việc kiểm soát quyền lực tại các cơ quan quản lý càng phải được thắt chặt bằng kỷ cương "thép".

Cơ chế giám sát thường xuyên của cơ quan quản lý nhà nước về đấu thầu cấp tỉnh (như Sở Tài chính) cần phải được kích hoạt ngay lập tức đối với những chủ đầu tư có tỷ lệ gói thầu "một mình một ngựa" chiếm thế áp đảo, hoặc có dấu hiệu lạm dụng chỉ định thầu rút gọn như tại Trung tâm Dịch vụ, sự nghiệp công phường Bắc Nha Trang.

Công cuộc làm sạch môi trường đấu thầu và bảo vệ ngân sách đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, không khoan nhượng của các cơ quan thanh tra, kiểm tra. Những điểm nghẽn tại các dự án sửa chữa trường học ở tỉnh Khánh Hòa cần được mổ xẻ tường tận, trích xuất dữ liệu gốc, từ đó đúc rút bài học sâu sắc về tính minh bạch, giữ vững kỷ cương trong hoạt động đầu tư công và ngăn chặn nguy cơ trục lợi từ những kẽ hở thủ tục.

Mới đây, Báo Tri thức và Cuộc sống nhận được văn bản đề ngày 1/7/2026 của Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công phường Bắc Nha Trang phản hồi về một số thông tin đăng tải trên Báo Tri thức và Cuộc sống. Theo đó, Trung tâm cho biết được thành lập từ tháng 12/2025 theo quyết định của UBND phường Bắc Nha Trang và được giao nhiệm vụ làm chủ đầu tư một số dự án trên địa bàn.

Đơn vị ghi nhận và đánh giá cao tinh thần phản ánh của Báo Tri thức và Cuộc sống đối với bài viết "Hàng loạt gói thầu tại phường Bắc Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa: Dấu hiệu bất thường (Kỳ 1)" đăng ngày 19/6/2026, đồng thời khẳng định coi trọng vai trò giám sát, phản biện của báo chí. Trung tâm cho rằng những nội dung báo nêu là góc nhìn khách quan, mang tính xây dựng, nhưng cũng giải thích: Đơn vị mới thành lập, đội ngũ nhân sự còn mới, đang trong quá trình tiếp cận công việc. Thời gian qua phải tập trung hoàn thiện hồ sơ để tổ chức lựa chọn nhà thầu, nhằm kịp sửa chữa phòng học và bàn giao công trình trước thời điểm khai giảng năm học mới...

Trung tâm cam kết thực hiện công khai, minh bạch, sẵn sàng cung cấp thông tin và phối hợp chặt chẽ với báo chí trong công tác truyền thông, đồng thời mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của Báo Tri thức và Cuộc sống trong thời gian tới.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.