Điểm nghẽn cạnh tranh từ những tiêu chí kỹ thuật tại dự án Trường Mầm non Long Thuận, tỉnh Tây Ninh [Kỳ 2]

Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, đằng sau tỷ lệ trúng thầu áp đảo của Công ty TNHH Thúy Như tại tỉnh Tây Ninh là những hồ sơ đánh giá năng lực bộc lộ nhiều điểm nghẽn bất thường. Điển hình nhất là tại gói thầu Xây lắp (Gói thầu số 01) thuộc dự án Trường Mầm non Long Thuận do Ban Quản lý dự án xã Long Thuận làm Chủ đầu tư. Tại dự án này, đơn vị tư vấn đánh giá hồ sơ (Tổ chuyên gia) là Công ty TNHH MTV Xây dựng Khánh Huy TN (tiền thân là Công ty TNHH MTV Xây dựng Nguyễn Phi Dũng) đã đưa ra những quyết định loại bỏ nhà thầu đối thủ với các lý do kỹ thuật.

Vượt ải kinh nghiệm nhưng "ngã ngựa" vì tủ y tế

Tại gói thầu này, Công ty TNHH Thiết kế Kiến trúc và Xây dựng Đại Phát (gọi tắt là Công ty Đại Phát) tham gia với giá dự thầu cực kỳ cạnh tranh là 2.555.377.229 đồng, ghi nhận chênh lệch giảm giá lên tới 11,82% so với giá gói thầu. Theo Báo cáo đánh giá E-HSDT, ban đầu Tổ chuyên gia bắt lỗi Công ty Đại Phát về việc hợp đồng tương tự (cải tạo chợ Phước Minh) bị mâu thuẫn phân cấp công trình.

Mặc dù nhà thầu cung cấp xác nhận của Chủ đầu tư thể hiện đây là công trình dân dụng Cấp III, Tổ chuyên gia lại căn cứ vào Quyết định của UBND huyện Dương Minh Châu (quyết định mang tính lịch sử trước thời điểm sáp nhập đơn vị hành chính cấp trung gian) để đưa ra kết luận hợp đồng có cấp thấp hơn.

Ngay lập tức, ngày 02/06/2026, Công ty Đại Phát đã nộp văn bản giải trình số 01/CV-ĐP bổ sung Hợp đồng số 2310/2025/HĐTC, là công trình dân dụng Cấp III với giá trị thực hiện 1.937.378.000 đồng. Sau khi rà soát tài liệu bổ sung, Tổ chuyên gia đã chấp nhận và kết luận Công ty Đại Phát đáp ứng yêu cầu về Kinh nghiệm thực hiện hợp đồng xây lắp tương tự.

Tuy nhiên, dù vượt qua màng lọc cốt lõi về năng lực kinh nghiệm tương tự, Công ty Đại Phát lại bị đánh “Không đạt” ở bước đánh giá kỹ thuật và bị loại bỏ chung cuộc vì các lỗi liên quan đến thuyết minh biện pháp thi công và tổ chức hiện trường tạm thời.

Về biện pháp bảo đảm chất lượng (Mục 3 – 3.1), mặc dù nhà thầu có thuyết minh sử dụng máy toàn đạc, máy thủy bình để đo độ phẳng cột và độ dốc thoát nước, nội dung này vẫn bị Tổ chuyên gia đánh giá là quá sơ sài hoặc chưa nêu rõ tên các hạng mục trình bày chung. Đồng thời, thuyết minh của nhà thầu dính lỗi sao chép các tiêu chuẩn về phòng sạch và vệ sinh y tế đối với các phòng chức năng.

Về biện pháp bảo đảm tài sản tại công trường và công trình liền kề (Mục 6 – Điểm đ), tại trang 90 của E-HSDT, nhà thầu đề xuất khảo sát hiện trạng công trình lân cận (nhà dân, tường rào cũ) và chụp ảnh lưu trữ làm cơ sở đối chiếu đền bù nứt lún nếu có khiếu nại.

Tổ chuyên gia bắt lỗi câu chữ và quy kết nhà thầu chưa đề xuất biện pháp đảm bảo tài sản tại công trường xây dựng để chấm Không đạt. Về biện pháp hạn chế thiệt hại khi xảy ra mất an toàn (Mục 6 – Điểm e), tại trang 91 của E-HSDT, nhà thầu đề xuất trang bị tủ sơ cứu y tế (First Aid Kit) tại văn phòng Ban chỉ huy và dán danh bạ số điện thoại khẩn cấp tại bảng tin công trường để ứng phó kịp thời.

Tổ chuyên gia tiếp tục nhận xét nhà thầu không đề xuất biện pháp hạn chế thiệt hại về tài sản và đánh giá Không đạt. Về kế hoạch bảo hành và bảo trì (Khoản IV), kế hoạch của nhà thầu bị đánh giá Không đạt do sao chép nguyên bản quy trình xử lý lỗi kỹ thuật của nhà máy thay vì điều chỉnh riêng cho Trường Mầm non Long Thuận.

Dưới góc nhìn thực tiễn, việc lạm dụng chiếc tủ sơ cứu y tế, các biện pháp hành chính tổ chức văn phòng tạm hay các lỗi sao chép văn bản định tính phụ trợ để loại bỏ hoàn toàn một hồ sơ dự thầu có giá thấp hơn đối thủ tới 313.265.408 đồng đang bộc lộ những dấu hỏi về tính công bằng. Các rào cản này vô hình trung đã triệt tiêu tính cạnh tranh lành mạnh của gói thầu và tước đi cơ hội tối ưu hóa hiệu quả kinh tế nguồn vốn đầu tư công của địa phương.

Dấu hỏi về "hai thước đo" đánh giá năng lực

Hệ quả trực tiếp của sự khắt khe từ Tổ chuyên gia thuộc Công ty TNHH MTV Xây dựng Khánh Huy TN (tên cũ là Công ty TNHH MTV Xây dựng Nguyễn Phi Dũng) là ngân sách xã Long Thuận đã đánh mất cơ hội tiết kiệm 313.265.408 đồng. Sau khi loại nhà thầu Công ty Đại Phát, đơn vị đề xuất giảm giá sâu 11,82% với giá dự thầu sau giảm giá là 2.555.377.229 đồng, Tổ chuyên gia đã đề xuất phê duyệt trúng thầu cho Công ty TNHH Thúy Như với giá sát nút trần là 2.868.642.637 đồng, đạt tỷ lệ giảm giá vô cùng khiêm tốn là 0,86%.

Sự việc càng trở nên bất thường khi so sánh với thái độ đánh giá nương nhẹ của Tổ chuyên gia dành cho chính Công ty TNHH Thúy Như tại các dự án khác. Cụ thể, khi Công ty TNHH Thúy Như gặp sai sót về thiết bị thi công cốt lõi tại dự án Nâng cấp đường vào trường THCS Khưu Văn Chông, Tiểu học An Thạnh do Ban Quản lý dự án xã Bến Cầu làm Chủ đầu tư, Tổ chuyên gia không hề đánh trượt nhà thầu này.

Hồ sơ mời thầu yêu cầu bắt buộc thiết bị phải có tải trọng từ 12 tấn trở lên, nhưng nhà thầu lại đề xuất máy lu tĩnh bánh thép mang biển kiểm soát 50SA-0849 chỉ đạt trọng lượng thực tế 10.600 kg, tương đương 10,6 tấn. Ngược lại với sự khắt khe trước đó, Tổ chuyên gia đã liên tục phát hành các văn bản hướng dẫn làm rõ vào các ngày 20/05/2026 và 21/05/2026 để Công ty TNHH Thúy Như thay thế bằng thiết bị khác đạt chuẩn nhằm phù hợp hồ sơ.

Mối liên kết khép kín này được lý giải một phần bởi lịch sử đấu thầu của Công ty TNHH Thúy Như. Dữ liệu hệ thống ghi nhận nhà thầu này từng đạt tỷ lệ trúng thầu tuyệt đối 100% tại cả 15 gói thầu do chính Công ty TNHH MTV Xây dựng Nguyễn Phi Dũng (tiền thân của Khánh Huy TN) làm Chủ đầu tư hoặc Bên mời thầu trong quá khứ.

Phân tích pháp lý về sự việc này, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) bình luận: “Nghị định số 214/2025/NĐ-CP (tại Điều 20 khoản 3) và Luật Đấu thầu hiện hành đã quy định rất rõ hành vi nghiêm cấm việc đưa vào hồ sơ mời thầu các điều kiện nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc tạo lợi thế không bình đẳng.

Việc Tổ chuyên gia sử dụng các lỗi mang tính chất hình thức, phụ trợ như thiếu tủ sơ cứu y tế hay dán số điện thoại khẩn cấp để loại bỏ nhà thầu giá rẻ, nhưng lại châm chước lỗi năng lực thiết bị cốt lõi cho nhà thầu quen thuộc, là dấu hiệu vi phạm tính công bằng và minh bạch trong đấu thầu. Cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cần xem xét áp dụng các chế tài xử phạt nghiêm khắc đối với đơn vị tư vấn nếu phát hiện hành vi cố ý làm sai lệch kết quả đánh giá.”

Nhìn nhận sự việc dưới lăng kính pháp luật trong kỷ nguyên hành chính mới theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, thẩm quyền tự chủ mua sắm và phê duyệt nguồn vốn đầu tư đã được phân cấp tối đa về cho cơ sở. Song, đi kèm với quyền tự chủ là yêu cầu thắt chặt kỷ cương thép trong việc phòng, chống các rào cản kỹ thuật không có cơ sở.

Để bảo vệ sự tôn nghiêm của pháp luật và ngăn chặn thất thoát dòng vốn đầu tư công, các cơ quan chức năng tỉnh Tây Ninh cần sớm vào cuộc, rút hồ sơ gói thầu Trường Mầm non Long Thuận để tổ chức thẩm định, rà soát lại toàn bộ quá trình đánh giá E-HSDT của Tổ chuyên gia. Trách nhiệm giải trình của Tổ chuyên gia thuộc Công ty TNHH MTV Xây dựng Khánh Huy TN cùng cá nhân người đứng đầu Ban Quản lý dự án xã Long Thuận cần phải được làm rõ một cách khách quan trước pháp luật.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 3] Dấu hỏi năng lực và rủi ro tiến độ tại loạt dự án của Công ty Thúy Như ở Tây Ninh