Tại buổi họp báo thông tin liên quan đến Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại tỉnh Tuyên Quang chiều 9/7, ông Hoàng Minh Cảnh, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Tuyên Quang cho biết, Sở báo cáo trình UBND tỉnh Tuyên Quang bố trí thi lại môn toán tại Trường THPT chuyên Tuyên Quang.

Tối cùng ngày, Bộ GD&ĐT ra thông cáo, phản hồi đề xuất của tỉnh Tuyên Quang về việc cho học sinh trường THPT chuyên Tuyên Quang thi lại sau khi xác định có gian lận trong vụ điểm Toán cao bất thường.

Bộ GD&ĐT đề nghị UBND tỉnh Tuyên Quang tiếp tục chỉ đạo các cơ quan chức năng khẩn trương xác minh đầy đủ, khách quan bản chất vụ việc; làm rõ vi phạm, xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm quy chế thi và vi phạm pháp luật.

Trên cơ sở quy chế thi, kết quả kiểm tra, xử lý, kết quả xác minh của cơ quan chức năng và đánh giá toàn diện tác động của vụ việc, Bộ sẽ quyết định phương án xử lý phù hợp. Phương án sẽ không để những thí sinh có năng lực thực chất bị ảnh hưởng đến cơ hội học tập, đồng thời giữ vững kỷ cương, sự công bằng và uy tín của kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Nếu gian lận, việc tổ chức kỳ thi lại là không có cơ sở

Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống, TS.LS Đặng Văn Cường, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng, việc tỉnh Tuyên Quang đề xuất cho học sinh trường THPT chuyên Tuyên Quang thi lại sau khi xác định có gian lận trong vụ điểm Toán cao bất thường là yêu cầu của phụ huynh và học sinh, nhưng chấp nhận cho thi lại hay không sẽ phụ thuộc vào kết quả điều tra vụ án hình sự, phụ thuộc vào quy chế và kết quả xác định định mức độ sai phạm của các thí sinh.

Theo luật sư Cường, các bài thi này được xác định là không đúng với năng lực, hành vi của thí sinh là gian lận nên sẽ bị hủy bỏ kết quả thi, không đủ điều kiện để xét tốt nghiệp cũng như xét vào đại học. Hành vi của các thí sinh này ở mức độ vi phạm kỷ luật, vi phạm quy chế thi, chưa đến mức xử lý hình sự.

“Trường hợp gian lận chỉ dừng lại ở việc được giáo viên nhắc bài thì các thí sinh chỉ vi phạm quy chế thi mà không bị truy cập trách nhiệm hình sự”, luật sư Cường nhấn mạnh.

Luật sư Cường cho biết, việc các thí sinh trên có được cho thi lại hay không phụ thuộc vào mức độ sai phạm, quy chế của Bộ GD&ĐT và kết quả giải quyết vụ án của cơ quan tiến hành tố tụng. Khi vụ việc đang trong quá trình giải quyết, cơ quan tiến hành tố tụng chưa kết luận chưa có cơ sở để tổ chức thi lại đối với các học sinh này.

Hành vi vi phạm của các học sinh theo kết luận bước đầu là chép bài cũng là nghiêm trọng, cơ quan tiến hành tố tụng sẽ có sự phân loại, xác định xem những bài được điểm 10, có bài nào là các em tự làm hay không, nếu tự làm, không gian lận sẽ được công nhận kết quả. Việc cho thi lại chỉ có thể thực hiện trong những trường hợp bất khả kháng, do nguyên nhân khách quan. Nếu do lỗi cố ý, chủ quan, gian lận, việc tổ chức kỳ thi lại là không có cơ sở.

Điển hình về bệnh thành tích, ý thức coi thường pháp luật

Tại cuộc họp báo, Đại tá Trần Anh Tuấn, Trưởng phòng Tham mưu Công an tỉnh Tuyên Quang, cho biết Công an tỉnh Tuyên Quang đã khởi tố vụ án hình sự, khởi tố 4 bị can để điều tra tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ.

Trong đó có ông Nguyễn Hà Duy, SN 1988, giáo viên Toán trường THPT chuyên Tuyên Quang, thư ký tại hội đồng thi; bà Trần Thị Thu Hằng, Hiệu phó Trường THPT Nguyễn Văn Huyên, Trưởng điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang. Hai bị can còn lại chưa công bố danh tính.

Theo xác minh của cơ quan điều tra, bà Hằng đã chỉ đạo, định hướng một số cán bộ, giám thị làm sai quy định. Từ chỉ đạo của bà Hằng, ông Duy đã vào phòng thi hướng dẫn, nhắc bài cho một số thí sinh khi làm bài môn toán. Hành vi các bị can đã vi phạm nghiêm trọng quy chế, làm ảnh hưởng tiêu cực, gây dư luận xấu cho xã hội.

Đáng chú ý, tại cuộc họp báo, trả lời câu hỏi của phóng viên về động cơ, mục đích của các đối tượng, ông Nguyễn Mạnh Tuấn, Phó chủ tịch thường trực UBND tỉnh Tuyên Quang, cho biết: “Động cơ, mục đích ban đầu xác định là vì thành tích”.

Luật sư Đặng Văn Cường cho rằng, gian lận trong thi cử do người có chức vụ quyền hạn liên quan đến kỳ thi thực hiện thường sẽ thuộc hai trường hợp là do vụ lợi hoặc do bệnh thành tích. Nếu do vụ lợi có thể hành vi là do các cá nhân đơn lẻ thực hiện. Trường hợp thực hiện hành vi vi phạm phạm tội do bệnh thành tích, thường sẽ có đồng phạm và thường sẽ có chỉ đạo của người có chức vụ quản lý.

Theo ông Cường, vụ việc xảy ra tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang là điển hình về bệnh thành tích, ý thức coi thường pháp luật của một số bị can trong vụ án này.

Thông tin điều tra ban đầu, cơ quan điều tra xác định hành vi vi phạm pháp luật thực hiện ở khâu coi thi, giám sát hoạt động thi của thí sinh. Các bị can đã thực hiện hành vi gian lận, cung cấp đáp án cho các học sinh làm bài để đạt kết quả cao, nâng thành tích của nhà trường. Hành vi này không chỉ vi phạm quy chế thi mà còn là hành vi vi phạm pháp luật đến mức phải xử lý hình sự.

Theo quy định của pháp luật, kỳ thi tốt nghiệp THPT là kỳ thi quốc gia, đề thi đáp án đề thi là bí mật nhà nước, quy chế thi được Bộ GD&ĐT đưa ra rất chặt chẽ, đảm bảo an ninh, an toàn, đảm bảo bảo vệ bí mật nhà nước và công bằng trong việc xác định kết quả học tập phổ thông trung học của học sinh. Kết quả kỳ thi này không chỉ đánh giá chất lượng học tập mà còn là căn cứ để xác định năng lực của người học, lựa chọn những thí sinh có đủ điều kiện để tiếp tục học đại học, liên quan đến chất lượng nguồn nhân lực, đến tương lai sự phát triển của đất nước.

Các bị can trong vụ án này được xác định là những người có chức vụ, quyền hạn liên quan đến kỳ thi. Theo quy định của pháp luật, cụ thể là theo quy chế thi, những người này là những người có chức vụ quyền hạn, có trách nhiệm phải tuân thủ các quy định của pháp luật để tránh tiêu cực, gian lận trong thi cử. Họ phải kiểm soát, không để cho các thí sinh sử dụng tài liệu, sử dụng các thiết bị để gian lận. Tuy nhiên kết quả điều tra cho thấy, các bị can này còn chủ động nhắc bài, làm bài cho các thí sinh chép dẫn đến các bài thi không đánh giá đúng năng lực của người học, kết quả có đến hơn 140 điểm 10 môn Toán, gây ra sự bất công trong xã hội.

Hành vi này đã ảnh hưởng xấu đến dư luận xã hội, tạo ra tiêu cực trong ngành giáo dục, làm sai lệch kết quả đánh giá năng lực của học sinh. Đây là hành vi lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ, hành vi thỏa mãn dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định tại Điều 356 bộ luật hình sự.

Các bị can trong vụ án này là những người có chức vụ quyền lợi, vì động cơ cá nhân, muốn có thành tích của nhà trường nên đã làm trái công vụ (nhắc bài cho thí sinh, không kiểm soát để thí sinh gian lận trong kỳ thi dẫn đến sai lệch kết quả thi). Điều đáng chú ý là vụ án có đồng phạm, các bị can biết rõ hành vi của mình là làm trái công vụ có thể gây thiệt hại đến uy tín của Nhà nước, làm sai lệch kết quả thi nhưng vẫn cố ý thực hiện hành vi và mong muốn hậu quả xảy ra nên hành vi thỏa mãn dấu hiệu cấu thành tội phạm quy định tại điều 356 bộ luật hình sự.

Cơ quan điều tra tiếp tục mở rộng điều tra vụ án này, để xác định rõ hành vi phạm tội, xác định vai trò của các bị can, đánh giá hậu quả xảy ra đồng thời sẽ làm rõ vai trò của các cá nhân khác để xử lý theo quy định của pháp luật.

>>> Mời độc giả xem thêm video CSGT Lào Cai hỗ trợ người dân vùng ngập: