Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, bức tranh toàn cảnh về hoạt động đấu thầu tại Phòng Kinh tế Hạ tầng và Đô thị phường Bắc Gia Nghĩa (tỉnh Lâm Đồng) trong giai đoạn 2025 – 2026 đã mang đến nhiều góc nhìn đa chiều về công tác quản lý nguồn vốn nhà nước. Qua 4 kỳ báo phân tích bóc tách hồ sơ chi tiết từ các quyết định phê duyệt, biên bản mở thầu đến báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu qua mạng, có thể thấy hoạt động tổ chức lựa chọn nhà thầu tại đây đang bộc lộ đan xen cả những điểm sáng trong việc tuân thủ thủ tục hành chính và những khoảng trống lớn về tính cạnh tranh, hiệu quả kinh tế.

Phản ánh thực trạng này không nhằm mục đích quy chụp sai phạm, mà cốt lõi là để nhận diện các điểm nghẽn, từ đó kiến nghị những giải pháp thượng tôn pháp luật, khích lệ chủ đầu tư và cộng đồng doanh nghiệp cùng kiến tạo một môi trường đấu thầu trong sạch, hiệu quả.

Nhìn nhận khách quan: Điểm sáng và những "khoảng trống"

Dưới lăng kính pháp lý và thực tiễn, cần ghi nhận những nỗ lực của Phòng Kinh tế Hạ tầng và Đô thị phường Bắc Gia Nghĩa trong tiến trình số hóa công tác đấu thầu. Quy trình công khai, minh bạch thông tin lên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia được chủ đầu tư thực hiện rất nghiêm túc. Đơn cử, việc đăng tải các Quyết định phê duyệt hồ sơ mời thầu hay Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu đối với các dự án trọng điểm như tuyến đường 2 tháng 9 hay đường vào tổ dân phố Nghĩa Hòa đều được thực hiện với độ trễ ngắn, nằm trong giới hạn an toàn 5 ngày làm việc mà Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 quy định.

Việc yêu cầu làm rõ hồ sơ dự thầu cũng tuân thủ đúng trình tự, không ghi nhận các văn bản có ngôn từ mang tính chất hạn chế hay đòi hỏi các tiêu chí phi lý nằm ngoài pháp luật đối với các nhà thầu tham dự.

Tuy nhiên, sự chuẩn chỉnh về mặt giấy tờ hành chính chưa thể khỏa lấp được khoảng trống lớn về hiệu quả kinh tế. Hệ lụy của việc hầu hết các dự án xây lắp trọng điểm đều chỉ thu hút được đúng một nhà thầu tham dự và tỷ lệ tiết kiệm ngân sách rơi vào mức thấp. Tổng giá trị các gói thầu có kết quả hợp lệ lên tới hơn 20 tỷ đồng, nhưng số tiền tiết kiệm mang lại chỉ ở mức 0,26%.

Bên cạnh đó, việc chủ đầu tư sử dụng một bộ máy tư vấn quen thuộc từ Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nhiên Đại Phát, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Tư vấn Xây dựng Quang Cường Đắk Nông đến Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Hoàng Thạch Đắk Nông cho các khâu lập, đánh giá và thẩm định hồ sơ đã tạo ra một "vòng tròn khép kín", có thể làm ảnh hưởng đến tính phản biện độc lập trong công tác giám sát dự án.

Đa dạng hóa đối tác tư vấn, phá vỡ "sức ỳ" khép kín

Để khắc phục điệp khúc "một mình một ngựa" và nâng cao hiệu quả đầu tư, khâu đột phá đầu tiên phải bắt nguồn từ việc chấn chỉnh hoạt động của các đơn vị tư vấn. Các Tổ chuyên gia và Tổ thẩm định chính là bộ lọc đầu tiên quyết định chất lượng của Hồ sơ mời thầu.

Trao đổi với Báo Tri thức và Cuộc sống, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ hiến kế thẳng thắn: “Chủ đầu tư cần tuyệt đối tuân thủ tinh thần của Nghị định số 214/2025/NĐ-CP và Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (sửa đổi bởi Luật số 90/2025/QH15) về tính độc lập, khách quan. Thay vì áp dụng chỉ định thầu cho một nhóm quen mặt, Phòng Kinh tế Hạ tầng và Đô thị phường Bắc Gia Nghĩa cần phải chủ động luân chuyển, đa dạng hóa danh sách các đơn vị tư vấn trên thị trường.

Việc đưa những nhà thầu tư vấn có năng lực, tư duy mở và uy tín vào thực hiện nhiệm vụ lập hồ sơ mời thầu hay thẩm định kết quả sẽ giúp phá vỡ sức ỳ, loại bỏ tâm lý nể nang. Một bộ hồ sơ mời thầu được lập ra một cách khoa học, chuẩn mực theo Thông tư số 79/2025/TT-BTC, không mang định kiến hay rào cản vô hình, chắc chắn sẽ kích thích hàng loạt doanh nghiệp xây lắp chất lượng trên cả nước nộp hồ sơ tranh tài”.

Mở rộng cánh cửa cạnh tranh, tối ưu hóa ngân sách theo Chỉ thị 12/CT-TTg

Cốt lõi của đấu thầu là cạnh tranh để mang lại giá trị tốt nhất cho ngân sách nhà nước. Khi hiện tượng chỉ có một nhà thầu tham gia dự thầu xảy ra lặp đi lặp lại ở nhiều gói thầu, trách nhiệm giải trình của người đứng đầu chủ đầu tư càng phải được đề cao.

Chuyên gia Nguyễn Quốc Vũ phân tích thêm: “Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường hiệu lực, hiệu quả, trách nhiệm trong công tác đấu thầu đã đưa ra thông điệp vô cùng cứng rắn. Thủ tướng yêu cầu khi các gói thầu rộng rãi mà chỉ có 1–2 nhà thầu tham dự, chủ đầu tư bắt buộc phải rà soát lại các điều kiện tiên quyết trong hồ sơ. Đối với các dự án tại Bắc Gia Nghĩa, người đứng đầu cần nghiêm túc xem xét lại cách thức tiếp cận thị trường. Cần mở rộng các tiêu chuẩn đánh giá ở mức cơ bản nhất, nới lỏng các yêu cầu về hợp đồng tương tự hoặc thiết bị thi công nếu tính chất công trình không đòi hỏi độ phức tạp cao, từ đó tạo hành lang rộng mở cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ có cơ hội tham gia”.

Chỉ khi có sự tham gia của nhiều nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu qua mạng, cuộc đua về giá mới thực sự công bằng và hiệu quả. Khi đó, tỷ lệ tiết kiệm sẽ không chỉ lẹt đẹt ở mức dưới 1% mà có thể vươn lên cao hơn, giúp Nhà nước có thêm nguồn lực để tái đầu tư vào các công trình dân sinh cấp thiết khác.

Thượng tôn pháp luật: Lời giải cho bài toán phát triển bền vững

Phản ánh của báo chí trong vệt bài này không mang định kiến, mà là một kênh giám sát mang tính xây dựng cao. Thực tiễn hoạt động đấu thầu đầu tư công luôn phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ và ý thức thượng tôn pháp luật của cả chủ đầu tư và cộng đồng doanh nghiệp.

Để những gói thầu tại phường Bắc Gia Nghĩa thực sự trở thành những đòn bẩy kinh tế vững chắc, người đứng đầu cơ quan chủ đầu tư cần chuyển hóa những tồn tại thành hành động khắc phục cụ thể. Việc nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác đấu thầu, tăng cường kiểm tra chéo chính là minh chứng rõ nét nhất cho tinh thần trách nhiệm.

Về phía các doanh nghiệp, các nhà thầu như Công ty TNHH Đại Long Đắk Nông, Liên danh Công ty TNHH Thiện Minh Thành, Công ty TNHH Nhiên Đại Phát hay Công ty TNHH Một thành viên Hoàng Thạch Đắk Nông cũng cần tự hoàn thiện năng lực, sẵn sàng cạnh tranh sòng phẳng bằng chính nội lực của mình. Một môi trường đầu tư công minh bạch, hiệu quả, nơi pháp luật đấu thầu được tôn trọng tuyệt đối, không chỉ bảo vệ nguồn vốn của nhân dân mà còn là bệ phóng vững chắc để kinh tế – xã hội địa phương cất cánh vươn xa.

Báo Tri thức và Cuộc sống đã khép lại vệt bài thông tin./.