Theo tài liệu thu thập của Báo Tri thức và Cuộc sống, đằng sau tỷ lệ trúng thầu áp đảo và điệp khúc "siêu tiết kiệm" của Công ty TNHH Thúy Như tại tỉnh Tây Ninh, một vấn đề cốt lõi khác đang bộc lộ nhiều điểm nghẽn: Năng lực thi công thực tế. Việc một doanh nghiệp có quy mô nhân sự mỏng nhưng lại đồng loạt ôm đồm nhiều dự án hạ tầng cùng lúc, kết hợp với các dấu hiệu vay mượn thiết bị, đang đặt ra những rủi ro lớn về chất lượng và tiến độ giải ngân vốn đầu tư công tại địa phương.

Bài toán năng lực của doanh nghiệp nhân sự mỏng

Theo dữ liệu đăng ký doanh nghiệp được trích xuất từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, Công ty TNHH Thúy Như (địa chỉ trụ sở tại Tổ 16, ấp Long Phú, xã Long Thuận, tỉnh Tây Ninh) là một doanh nghiệp có quy mô nhỏ với số lượng nhân sự đăng ký mỏng. Tuy nhiên, chỉ tính riêng trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 6 năm 2026, doanh nghiệp này đã liên tiếp được lựa chọn và trúng thầu ít nhất 6 dự án hạ tầng công cộng trên địa bàn xã Bến Cầu và xã Long Thuận. Các dự án này bao gồm cả công trình xây dựng dân dụng (Trường Mầm non Long Thuận, Sửa chữa chợ Cầu Long Thuận) lẫn hạ tầng giao thông (Nâng cấp đường vào trường THCS Khưu Văn Chông, Mương thoát nước Bách Hóa Xanh...).

Đặc điểm chung của các gói thầu xây lắp này là yêu cầu thời gian thực hiện kéo dài từ 180 đến 250 ngày, đòi hỏi nhà thầu phải huy động lượng lớn nhân công trực tiếp, kỹ sư chỉ huy trưởng, cán bộ phụ trách an toàn lao động túc trực thường xuyên tại hiện trường. Sự bất tương xứng giữa quy mô nhân sự và khối lượng công việc khổng lồ thi công song song tại nhiều địa điểm độc lập là một điểm nghẽn logic nghiêm trọng.

Rà soát hồ sơ dự thầu (E-HSDT) tại các dự án, Tổ chuyên gia đã ghi nhận tình trạng nhà thầu này sử dụng lặp lại nhân sự chủ chốt. Điển hình như trường hợp nhân sự phụ trách an toàn lao động Võ Thị Giàu được kê khai tham gia cùng lúc tại dự án đường THCS Khưu Văn Chông và dự án Mương thoát nước Bách Hóa Xanh. Việc một cán bộ phải "phân thân" giám sát an toàn tại nhiều công trường cùng thời điểm tiềm ẩn rủi ro cực kỳ lớn về tai nạn lao động và chất lượng thi công.

Dấu hiệu hợp thức hóa bằng hồ sơ thiết bị đi thuê

Không chỉ mỏng về nhân sự, năng lực thiết bị cơ giới của Công ty TNHH Thúy Như cũng bộc lộ nhiều điểm bất thường khi tham gia các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm. Tại gói thầu Nâng cấp đường vào trường THCS Khưu Văn Chông do Ban Quản lý dự án xã Bến Cầu làm Chủ đầu tư, hồ sơ mời thầu quy định nhà thầu phải đáp ứng thiết bị lu rung có trọng lượng tĩnh tối thiểu 12 tấn. Tuy nhiên, trong hồ sơ ban đầu, thiết bị máy lu do nhà thầu này đính kèm (dưới dạng hợp đồng thuê từ bên thứ ba) chỉ có tải trọng 10,6 tấn, hoàn toàn không đạt chuẩn. Tương tự, hồ sơ cũng thiếu các chủng loại xe ô tô tự đổ đúng quy định.

Đáng chú ý, thay vì đánh giá không đạt đối với năng lực thiết bị cốt lõi, Tổ chuyên gia thuộc Công ty TNHH MTV Xây dựng Khánh Huy TN lại liên tục ban hành văn bản yêu cầu làm rõ, tạo điều kiện cho Công ty TNHH Thúy Như nộp bổ sung hợp đồng nguyên tắc thuê mướn hàng loạt thiết bị mới từ Công ty TNHH TM DV TC XD Cầu đường Hồng An và Công ty Tân Khánh Hòa KH nhằm hợp thức hóa năng lực.

Nhìn nhận sự việc dưới góc độ quản trị rủi ro dự án, chuyên gia đấu thầu Đào Giang phân tích: "Luật Đấu thầu cho phép nhà thầu đi thuê thiết bị. Tuy nhiên, khi một doanh nghiệp trúng thầu đồng loạt 6-7 dự án nhưng toàn bộ thiết bị hạng nặng chủ lực và nhân sự chủ chốt đều mang tính chất vay mượn, chắp vá từ các hợp đồng nguyên tắc, rủi ro vỡ tiến độ là hiện hữu. Nếu các đối tác cho thuê gặp trục trặc hoặc rút thiết bị, hiện trường sẽ ngay lập tức bị đình trệ. Câu hỏi đặt ra về trách nhiệm thẩm định của Tổ chuyên gia: Việc dễ dãi cho phép thay thế toàn bộ thiết bị cốt lõi có thực sự công bằng với các nhà thầu khác đã chuẩn bị kỹ lưỡng nguồn lực tự có?".

Cảnh báo rủi ro chuyển nhượng thầu và trách nhiệm quản lý nhà nước

Theo tinh thần phân cấp quản lý mới, từ ngày 01/07/2025, mô hình chính quyền địa phương chỉ còn 2 cấp là Cấp Tỉnh và Cấp Xã. Thẩm quyền quyết định đầu tư được giao tối đa cho cấp xã nhằm tăng tính chủ động. Tuy nhiên, sự phân quyền này đòi hỏi trách nhiệm kiểm tra, giám sát của cơ quan nhà nước cấp tỉnh phải nhạy bén và quyết liệt hơn bao giờ hết. Việc một nhà thầu có quy mô nhỏ, sử dụng điệp khúc thuê mướn thiết bị và xoay vòng nhân sự để trúng các dự án hạ tầng cơ sở tiềm ẩn nguy cơ của hành vi chuyển nhượng thầu trái phép. Đây là hành vi nhà thầu trúng thầu nhưng không trực tiếp thi công mà giao lại toàn bộ hoặc phần lớn khối lượng công việc cho các bên ngoài không có tên trong hợp đồng, nhằm hưởng phần trăm chênh lệch.

Bình luận về khía cạnh pháp lý, Luật sư Võ Quang Vinh cho biết: "Hành vi chuyển nhượng thầu là một trong những hành vi bị nghiêm cấm theo Điều 16 Luật Đấu thầu. Để đối phó với tình trạng doanh nghiệp 'vỏ bọc' dùng hồ sơ đẹp đi dự thầu rồi khoán trắng cho bên ngoài, Chỉ thị số 12/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các chủ đầu tư phải tăng cường quản lý chặt chẽ hợp đồng. Mọi nhân sự, máy móc đưa vào công trường phải trùng khớp với hồ sơ đã trúng thầu trên mạng. Nếu phát hiện thay đổi nhân sự mà không được chấp thuận, hoặc đưa máy móc kém chất lượng vào thi công, chủ đầu tư có quyền đình chỉ, phạt hợp đồng và báo cáo cơ quan nhà nước cấm thầu".

Để làm trong sạch môi trường đầu tư công và ngăn ngừa lãng phí ngân sách, đã đến lúc các cơ quan chức năng tại tỉnh Tây Ninh cần thành lập các đoàn kiểm tra đột xuất tại hiện trường thi công của Công ty TNHH Thúy Như. Việc kiểm tra cần tập trung vào việc đối chiếu danh sách nhân sự đóng bảo hiểm xã hội đang túc trực, đăng kiểm máy móc thiết bị đang hoạt động so với hồ sơ dự thầu đã cam kết. Nếu phát hiện các dấu hiệu vay mượn hồ sơ khống hoặc chuyển nhượng thầu trái phép, cần có biện pháp xử lý nghiêm minh, thu hồi dòng vốn ngân sách theo đúng quy định pháp luật.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.