Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, tỷ lệ giảm giá và hiệu quả tiết kiệm ngân sách nhà nước thông qua hoạt động đấu thầu luôn là thước đo cốt lõi để đánh giá tính hiệu quả trong công tác quản lý đầu tư công của các chủ đầu tư địa phương. Tuy nhiên, dữ liệu bóc tách từ hồ sơ đấu thầu thực tế tại một số dự án xây lắp hạ tầng cơ sở trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đang bộc lộ những con số mang tính nghịch lý, khiến dư luận phải đặt dấu hỏi lớn về tính cạnh tranh thực chất cũng như trách nhiệm quản lý dòng vốn của những đơn vị được giao quyền. Tiêu biểu trong số đó là kịch bản "một mình một ngựa" diễn ra tại gói thầu hoàn thiện cơ sở hạ tầng Chợ Phú Sơn.

Hệ sinh thái trúng thầu áp đảo của doanh nghiệp siêu nhỏ

Dữ liệu thống kê lịch sử đấu thầu cho thấy một bức tranh toàn cảnh về năng lực và chiến lược kinh doanh tập trung nguồn lực tuyệt đối của Công ty TNHH Xây dựng Công trình 268 Lâm Đồng (địa chỉ trụ sở đăng ký tại Tổ 14 thôn Bồng Lai, xã Hiệp Thạnh, tỉnh Lâm Đồng; mã số thuế: 5801453402 do ông Trần Thanh Trí làm đại diện pháp luật). Đây là một doanh nghiệp được phân loại ở quy mô siêu nhỏ với mã chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng do Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Lâm Đồng cấp.

Mặc dù có quy mô nhân sự và bộ máy hành chính tinh gọn, doanh nghiệp này lại sở hữu một "bề dày thành tích" trúng thầu đáng nể trên sân nhà tỉnh Lâm Đồng. Cụ thể, hệ thống dữ liệu đấu thầu ghi nhận đơn vị này đã tham gia tổng cộng 12 gói thầu, trong đó xuất sắc giành chiến thắng tới 10 gói và chỉ trượt 2 gói, đạt tỷ lệ chiến thắng áp đảo lên tới hơn 83%. Tổng giá trị trúng thầu tích lũy ghi nhận mức trên 34 tỷ đồng.

Đáng chú ý, toàn bộ 100% các dự án mà nhà thầu này tham gia và được phê duyệt trúng thầu đều nằm gọn trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng. Đơn vị này cũng duy trì mạng lưới đối tác có mối quan hệ đấu thầu chặt chẽ tại các cơ quan như Ban Quản lý bảo trì đường bộ Lâm Đồng hay Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Đức Trọng. Việc một doanh nghiệp liên tục tham gia và trúng thầu là quyền lợi kinh doanh hoàn toàn bình thường nếu quá trình cạnh tranh diễn ra công khai, sòng phẳng. Tuy nhiên, dưới lăng kính quản trị rủi ro dòng vốn đầu tư công, chuỗi dữ liệu bóc tách trong giai đoạn năm 2026 bắt đầu để lộ những khoảng trống lớn về tính đối kháng chi phí.

Gói thầu Chợ Phú Sơn: Đấu thầu rộng rãi công khai nhưng vắng bóng cạnh tranh

Nổi cộm trong danh mục đầu tư công tại các xã, phường thuộc tỉnh Lâm Đồng năm 2026 là Gói thầu số 01: Thi công xây dựng công trình thuộc dự án Hoàn thiện cơ sở hạ tầng Chợ Phú Sơn. Gói thầu này do Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Phú Sơn Lâm Hà làm Chủ đầu tư. Dự án được triển khai trên cơ sở phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu theo Quyết định số 16/QĐ-TTDVTH ngày 21/04/2026 của Giám đốc Trung tâm với giá dự toán được ấn định ở mức 2.219.414.211 đồng, sử dụng hoàn toàn nguồn vốn từ ngân sách nhà nước.

Theo đúng quy định pháp luật và thông tin công khai từ Quyết định phê duyệt Hồ sơ mời thầu (E-HSMT) số 19/QĐ-TTDVTH ngày 30/04/2026, gói thầu được tổ chức theo hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia (Mã TBMT: IB2600174220). Về mặt lý thuyết, việc đấu thầu rộng rãi qua mạng được kỳ vọng sẽ thu hút đông đảo các nhà thầu xây lắp phổ thông tham gia đua giá, nhằm mang lại hiệu quả cắt giảm chi phí và tiết kiệm tối ưu cho ngân sách địa phương.

Thế nhưng, diễn biến thực tế khi hệ thống hoàn thành đóng và mở thầu vào ngày 09/05/2026 lại đi ngược lại kỳ vọng. Trong suốt thời gian phát hành e-HSMT, cuộc thầu hoàn toàn rơi vào trạng thái im ắng bất thường và lâm vào kịch bản "một mình một ngựa". Hệ thống chỉ ghi nhận duy nhất 01 nhà thầu nộp Hồ sơ dự thầu (E-HSDT) là Công ty TNHH Xây dựng Công trình 268 Lâm Đồng. Việc thiếu vắng hoàn toàn đối thủ cạnh tranh đã trực tiếp triệt tiêu tính đối kháng về chi phí. Kết quả là tại Quyết định phê duyệt số 29/QĐ-TTDVTH do bà Nguyễn Thị Thơm – Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Phú Sơn Lâm Hà ký ban hành ngày 13/05/2026, giá trúng thầu được phê duyệt sát nút ở mức 2.182.836.729 đồng.

Như vậy, thông qua một cuộc thầu rộng rãi quy mô hơn 2,2 tỷ đồng, số tiền mà Chủ đầu tư giữ lại được cho ngân sách nhà nước chỉ 36.577.482 đồng, tương ứng với tỷ lệ tiết kiệm định mức thấp là 1,65%. Đối chiếu với tính chất của một công trình xây lắp hạ tầng phổ thông không đòi hỏi kỹ thuật cao hay công nghệ đặc thù, con số tiết kiệm nhỏ giọt này phản ánh sự kém hiệu quả trong việc thực hiện mục tiêu cốt lõi của công tác đấu thầu.

Nhận định từ chuyên gia pháp lý và dấu hỏi về công tác hậu kiểm

Mặc dù diễn biến thực tế cuộc thầu vắng bóng tính cạnh tranh một cách triệt để, nhưng trong Báo cáo đánh giá E-HSDT số 08/BCĐG-HĐLĐ lập ngày 10/05/2026 do Công ty TNHH Hoàng Đăng Lâm Đồng thực hiện (đơn vị tư vấn chấm thầu), tổ chuyên gia do ông Nguyễn Hữu Hoàng làm Tổ trưởng vẫn khẳng định hồ sơ mời thầu "bảo đảm tuân thủ nội dung và các quy định pháp luật", đồng thời nhận xét quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu diễn ra bình thường, "đảm bảo cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế" .

Nhận định có phần mang tính quy trình hình thức này từ phía đơn vị tư vấn và chủ đầu tư đang vấp phải những nghi vấn lớn từ dư luận xã hội cũng như giới chuyên môn. Bình luận về nghịch lý kinh tế này dưới góc độ hành lang pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) phân tích: "Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 quy định rất rõ, hoạt động lựa chọn nhà thầu bằng ngân sách nhà nước phải hướng tới mục tiêu tối thượng là bảo đảm tính cạnh tranh công bằng và đạt hiệu quả kinh tế thực chất.

Khi một gói thầu xây lắp cơ bản có giá trị hơn 2 tỷ đồng được công bố rộng rãi trên mạng công nhưng kết thúc với kịch bản chỉ có duy nhất một doanh nghiệp tham gia và trúng thầu sát nút, các cơ quan thanh tra quản lý vốn đầu tư công cần thiết phải vào cuộc hậu kiểm.

Trọng tâm rà soát cần đặt vào việc trích xuất lại toàn bộ các tiêu chí kỹ thuật, nhân sự chủ chốt, năng lực kinh nghiệm trong hồ sơ mời thầu do đơn vị tư vấn Hoàng Đăng lập ra, nhằm làm rõ liệu có sự tồn tại của các rào cản kỹ thuật vô hình hoặc các tiêu chuẩn mang tính khu biệt, 'đo ni đóng giày' làm nản lòng và hạn chế sự tham gia của các doanh nghiệp khác hay không."

Sự chênh lệch và khoảng trống hiệu quả tại gói thầu hoàn thiện hạ tầng Chợ Phú Sơn sẽ càng bộc lộ rõ nét khi đặt lên bàn cân so sánh trực diện với một gói thầu khác có quy mô tương đương cũng do Công ty TNHH Xây dựng Công trình 268 Lâm Đồng tham gia, nhưng diễn ra dưới một kịch bản đối kháng giá hoàn toàn trái ngược.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 2:] Gói thầu Chợ Phú Sơn và đường Tân Hội: Nghịch lý tiết kiệm của Công ty 268 Lâm Đồng