“Không thể nói chính quyền không biết”

Liên quan tình trạng nhiều diện tích đất thuộc dự án Công viên Chu Văn An (phường Thanh Liệt, TP. Hà Nội) bị sử dụng làm sân bóng, nhà xưởng, bãi xe, kho bãi và các công trình kinh doanh trái phép, trao đổi với phóng viên Báo Tri thức và Cuộc sống, Luật sư Diệp Năng Bình - Trưởng Văn phòng Luật sư Tinh Thông Luật, Đoàn Luật sư TP HCM cho rằng, vụ việc không chỉ đặt ra trách nhiệm với các cá nhân, tổ chức trực tiếp vi phạm mà còn phản ánh rõ trách nhiệm quản lý của cơ quan chức năng địa phương.

Theo Luật sư Bình, Điều 2, Điều 11 và Điều 31 Luật Đất đai 2024 quy định Nhà nước là đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai, có trách nhiệm quản lý, bảo vệ quỹ đất theo đúng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt. Đồng thời, Điều 241 Luật Đất đai 2024 xác định UBND các cấp là cơ quan trực tiếp thực hiện chức năng quản lý nhà nước về đất đai tại địa phương.

“Việc nhà xưởng, sân thể thao, công trình kinh doanh mọc lên và tồn tại công khai trong thời gian dài trên đất quy hoạch công viên mà không bị xử lý dứt điểm thì rất khó nói cơ quan quản lý không biết hoặc không có trách nhiệm”, Luật sư Bình nhấn mạnh.

Theo vị luật sư, Điều 51 Luật Xây dựng 2014 cũng quy định công trình xây dựng phải phù hợp với quy hoạch và mục đích sử dụng đất. Những cụm sân bóng, nhà xưởng quy mô lớn không thể hình thành trong thời gian ngắn hay hoạt động “âm thầm”.

“Vi phạm tồn tại càng lâu càng cho thấy dấu hiệu buông lỏng quản lý hoặc thiếu quyết liệt trong xử lý”, Luật sư Bình nhận định.

Không chỉ chính quyền địa phương, Luật sư Bình cho rằng nếu khu đất đã được giao cho đơn vị quản lý hoặc chủ đầu tư dự án mà vẫn để xảy ra tình trạng lấn chiếm, khai thác trái phép kéo dài thì trách nhiệm cũng cần được xem xét trong phạm vi quản lý được giao.

Đáng chú ý, theo vị luật sư, nếu có dấu hiệu làm ngơ, bao che hoặc không xử lý vi phạm dù đã được phản ánh nhiều lần thì trách nhiệm khi đó không chỉ dừng ở mức hành chính.

“Nếu vi phạm tồn tại công khai, sinh lợi trong thời gian dài mà không bị xử lý dứt điểm thì rõ ràng có vấn đề trong công tác quản lý đất đai và trật tự xây dựng tại địa phương”, Luật sư Bình nói.

Chính quyền nói đang siết xử lý

Trao đổi với phóng viên Báo Tri thức và Cuộc sống, ông Nguyễn Văn Cường, Phó phòng Kinh tế - Hạ tầng phường Thanh Liệt cho biết địa phương đang triển khai nhiều biện pháp xử lý các vi phạm tồn tại tại khu vực dự án Công viên Chu Văn An.

Theo ông Cường, sau vụ cháy từng xảy ra tại khu vực này, địa phương đã rà soát toàn bộ hệ thống điện phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh tại các công trình vi phạm.

“Đến nay, toàn bộ điện 3 pha tại các nhà xưởng, sân bóng, cơ sở sản xuất nằm trên đất vi phạm đã bị cắt”, ông Cường cho biết.

Phường cũng thành lập tổ phản ứng nhanh gồm công an, điện lực và cán bộ chuyên môn nhằm xử lý tình trạng tái đấu nối hoặc tiếp tục hoạt động trái phép. “Quan điểm là không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, đại diện địa phương khẳng định.

Theo Thông báo số 188/TB-UBND ngày 13/4/2026 của UBND phường Thanh Liệt, địa phương đã tổ chức cưỡng chế một trường hợp vi phạm tại khu vực xứ đồng Bồ Đa. Lực lượng chức năng đã phá dỡ công trình khung thép diện tích hơn 6.224m² xây dựng trên đất nông nghiệp giao theo Nghị định 64/NĐ-CP.

Tuy nhiên, thực tế ghi nhận cho thấy một số sân bóng và nhà xưởng hiện vẫn hoạt động bằng máy phát điện. Đại diện địa phương cho biết đã nắm được tình hình và đang nghiên cứu phương án xử lý tiếp theo.

Đất quy hoạch bị biến thành “mỏ” kinh doanh

Theo ghi nhận của phóng viên Báo Tri thức và Cuộc sống, bên trong khu vực quy hoạch Công viên Chu Văn An hiện xuất hiện dày đặc sân bóng đá, sân pickleball, nhà xưởng, showroom ô tô, kho bãi, điểm kinh doanh cây cảnh và nhiều công trình tạm khác.

Nhiều cụm sân bóng như Huyền Anh, Minh Đức, Akka, Alpha, Thành Dũng, Ngọc Minh, Đức An… hoạt động nhộn nhịp vào buổi tối, giá cho thuê dao động từ khoảng 900.000 đồng đến 1 triệu đồng/trận.

Riêng cụm sân bóng Ngọc Minh có tới 8 sân hoạt động thường xuyên giờ cao điểm.

Dọc tuyến đường Phạm Tu, nhiều sân pickleball cũng mọc lên với giá thuê khoảng 150.000 - 200.000 đồng/giờ.

Ngoài hoạt động thể thao, nhiều khu vực còn bị quây tôn, dựng khung thép làm kho xưởng, bãi xe, xưởng cắt đá, hồ câu dịch vụ hoặc showroom ô tô. Một số khu đất bị san lấp bằng trạc thải và phế thải xây dựng để tạo mặt bằng kinh doanh.

Đáng chú ý, một chủ sân bóng tại khu vực này cho biết đang thuê lại mặt bằng của người dân với chi phí hơn 1 tỷ đồng mỗi năm.

“Để sân bóng tồn tại cũng phải có cơ chế cho chính quyền”, người này nói.

Chủ sân bóng này cũng thừa nhận, trong giai đoạn khó khăn (bị cắt điện), phải nhờ vả nhiều bên để hỗ trợ duy trì hoạt động.

Trong khi đó, theo quy hoạch, phần diện tích này thuộc dự án Công viên Chu Văn An - khu vực được định hướng làm hồ điều hòa, hạ tầng kỹ thuật, cây xanh cảnh quan và hệ thống thoát nước đô thị.

Tuy nhiên, do dự án chậm triển khai nhiều năm, quỹ đất quy hoạch đã dần bị biến thành các điểm khai thác kinh doanh tự phát, kéo theo hàng loạt hệ lụy về quản lý đất đai, môi trường và trật tự xây dựng.

Khi những công trình vi phạm có thể ngang nhiên tồn tại, khai thác công khai và sinh lợi suốt nhiều năm trên đất quy hoạch công cộng, câu hỏi cần được làm rõ không chỉ là ai đang sử dụng đất sai mục đích, mà còn là vì sao sai phạm kéo dài đến vậy và trách nhiệm quản lý thuộc về những cá nhân, đơn vị nào.