Cuộc săn tìm lăng mộ Cleopatra – 'chén thánh' của khảo cổ học hiện đại

Trong lịch sử nhân loại, hiếm có nhân vật nào vừa nổi tiếng vừa bí ẩn như Cleopatra VII – vị nữ hoàng cuối cùng của Vương triều Ptolemaios. Cuộc đời đầy quyền lực, mối tình với Julius Caesar rồi Mark Antony và cái chết bi kịch vào năm 30 trước Công nguyên đã trở thành đề tài bất tận của lịch sử, văn học và điện ảnh. Thế nhưng, nghịch lý là sau hơn hai thiên niên kỷ, giới khảo cổ vẫn chưa thể xác định chính xác nơi bà được chôn cất.

Các sử gia cổ đại như Plutarch cho biết Cleopatra và Mark Antony được an táng cùng nhau theo nguyện vọng cuối đời. Tuy nhiên, vị trí lăng mộ chưa bao giờ được ghi chép rõ ràng. Trong nhiều thế kỷ, không ít học giả tin rằng lăng mộ nằm tại Alexandria – kinh đô của Ai Cập thời Ptolemaios. Vấn đề là phần lớn thành phố cổ hiện nay đã bị nhấn chìm dưới Địa Trung Hải sau nhiều trận động đất và sóng thần, khiến việc tìm kiếm trở nên vô cùng khó khăn.

Ảnh: infobae.

Một giả thuyết được nhiều người chú ý trong hơn hai thập kỷ qua lại hướng về đền Taposiris Magna, cách Alexandria khoảng 45 km về phía tây. Từ năm 2005, nhà khảo cổ học Kathleen Martinez cùng nhóm nghiên cứu đã tiến hành nhiều cuộc khai quật tại đây. Họ phát hiện hàng loạt hiện vật đáng chú ý như tiền xu khắc chân dung Cleopatra, tượng bán thân, các đường hầm ngầm dài hơn 1.300 mét, nhiều phòng chôn cất và xác ướp mang dấu hiệu của tầng lớp quý tộc. Những phát hiện này làm dấy lên hy vọng rằng lăng mộ của nữ hoàng có thể đang nằm sâu dưới lòng đất của khu đền.

Tuy vậy, cho đến nay vẫn chưa có bằng chứng mang tính quyết định. Không ít chuyên gia cho rằng một nữ hoàng Hy Lạp cai trị Ai Cập như Cleopatra nhiều khả năng sẽ được an táng trong khu vực hoàng gia tại Alexandria hơn là trong một ngôi đền xa kinh đô. Những người khác lại lập luận rằng trong bối cảnh chiến tranh với Octavian, việc bí mật chôn cất tại Taposiris Magna có thể là cách bảo vệ thi hài khỏi sự phá hoại hoặc cướp mộ.

Chính sự thiếu vắng lời giải cuối cùng khiến cuộc truy tìm này trở thành một trong những "chén thánh" của khảo cổ học hiện đại. Mỗi đường hầm mới được khai quật, mỗi hiện vật được đưa lên khỏi lòng đất đều có thể là mảnh ghép dẫn tới phát hiện mang tính lịch sử. Nếu lăng mộ của Cleopatra thực sự được tìm thấy, đó sẽ không chỉ là một chiến thắng của khảo cổ học mà còn giúp hé lộ nhiều bí mật về những ngày cuối cùng của nền văn minh Ai Cập cổ đại dưới triều đại Ptolemaios.

Hơn 2.000 năm đã trôi qua, Cleopatra vẫn tiếp tục chinh phục trí tưởng tượng của nhân loại. Có lẽ chính việc chưa ai tìm thấy nơi an nghỉ của bà đã khiến huyền thoại về nữ hoàng nổi tiếng nhất Ai Cập càng trở nên bất tử.