Hà Nội đề xuất chuyển tối đa 20% quỹ căn nhà ở xã hội sau một năm không bán hết, nhà tái định cư bỏ trống ít nhất 9 tháng thành nhà thương mại. Nội dung này nêu trong dự thảo về chuyển đổi giữa các loại hình nhà ở đang được UBND TP Hà Nội lấy ý kiến.

Trao đổi với PV Báo Tri thức và Cuộc sống, TS. Trần Xuân Lượng - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam cho rằng, Hà Nội đề xuất cơ chế cho phép chuyển đổi các căn nhà ở xã hội không bán hết sau một năm sang nhà ở thương mại là một chủ trương hơi ngược. Bởi nhà ở xã hội có mục tiêu mục đích rõ ràng. Tại sao một năm nhà ở xã hội không bán hết phải chuyển sang nhà thương mại?

Theo ông, chúng ta phải đặt câu hỏi về giải bài toán xã hội như công bằng xã hội ở chỗ nào hoặc lợi ích xã hội ở đâu hay lợi ích xã hội chuyển sang lợi ích nhóm.

“Tôi không phản đối, hoàn toàn chúng ta có thể linh hoạt giữa nhà ở xã hội với nhà thương mại. Tuy nhiên, trong quá trình phát triển vừa qua, đâu đó chính sách nhà ở xã hội đang bị lợi dụng và thương mại hóa. Đơn cử khảo sát các khu nhà ở xã hội, phần lớn đều không phải cho đối tượng xã hội mà có cả những đối tượng có điều kiện kinh tế, hầm để xe có đầy ô tô là một minh chứng. Chúng ta phải xem xét lại chúng ta phát triển đã đúng chưa, nếu chưa đúng thì phải điều chỉnh chứ không thể nhà ở xã hội biến thành nhà ở thương mại được”, TS Trần Xuân Lượng nêu ý kiến.

TS Trần Xuân Lượng cũng chỉ ra vấn đề nhà ở xã hội không bán được. Nhà ở xã hội không bán được không chỉ do vướng về cung cầu, bởi chúng ta đang bị thiếu nguồn cung trong khi nhu cầu đang rất lớn mà vướng về cơ sở vật chất, hạ tầng thiếu đồng bộ, không kết nối được, ở xa trung tâm, không có giá trị để ở nên người ta không mua.

“Ví dụ dự án nhà ở xã hội xây dựng dở dang, không có điện đường, trường, trạm, ở giữa cánh đồng hay một khu hẻo lánh làm cho người ở không thể tiếp cận để ở được thì người ta không ở thôi, chứ không phải vấn đề nhu cầu. Thực tế có những nhà ở xã hội, người ta xếp hàng cả đêm để đăng ký mua thì tại sao ở đâu đó lại có nhà ở xã hội không bán được mà lại phải chuyển sang nhà thương mại?”, TS Trần Xuân Lượng phân tích.

Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam cũng băn khoăn, nếu chuyển nhà ở xã hội sang nhà ở thương mại thì có trở thành nhà tích sản không?

“Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vừa nói rằng, nhà ở xã hội là để ở chứ không phải để tích sản. Rõ ràng đề xuất, chủ trương này lại rơi vào bẫy tích sản. Cuối cùng có thể là bán được khi chuyển sang nhà thương mại nhưng không phải bài toán gốc đó là kỹ thuật hạ tầng xã hội có thể ở được mà lại trở về câu chuyện tích sản”, ông Lượng nhấn mạnh.

Một băn khoăn khác mà chuyên gia bất động sản đặt ra đó là lo ngại về bài toán lợi ích. Bởi việc phát triển nhà ở xã hội trong tay chủ đầu tư, cái nào lợi hơn, họ sẽ hướng đến cái đó.

“Chẳng hạn như nhà ở xã hội không có lời và bị khống chế về lợi nhuận và nhiều ràng buộc của nhà nước nhưng khi chuyển sang nhà ở thương mại, lúc đó dù đối tượng thụ hưởng nhà ở xã hội có nhu cầu thật cũng có khả năng bị chặn lại để chuyển sang nhà thương mại có lợi ích cao hơn. Bởi đó là nguyên tắc của kinh tế thị trường, các doanh nghiệp họ không có nghĩa vụ, trách nhiệm lo cho lợi ích xã hội mà lợi ích xã hội phải là trách nhiệm của nhà nước. Như vậy ở đâu có lợi thì doanh nghiệp họ làm. Chúng ta đang nhầm vai khi giao việc đó cho chủ đầu tư. Bởi không phải chủ đầu tư nào cũng lo cho lợi ích xã hội”, TS Trần Xuân Lượng nhìn nhận.

Theo TS Trần Xuân Lượng, chúng ta phải đánh giá rất tổng quát dự án nào được chuyển đổi, dự án nào không được chuyển đổi. Giả sử có chuyện đi xin quỹ đất 20% của dự án để xây nhà ở xã hội nhưng nếu như đề xuất trên lại chuyển sang nhà ở thương mại hết, cuối cùng đối tượng nhà ở xã hội lại không được thụ hưởng. Chúng ta cần đánh giá rất nghiêm túc nếu không lợi ích xã hội lại chuyển sang lợi ích doanh nghiệp.

​

>>> Mời độc giả xem thêm video mưa lũ gây thiệt hại nhiều cho miền trung: