Uyên ương Bắc Mỹ (Aix sponsa), còn gọi là vịt gỗ (Wood Duck), là một trong những loài chim nước đẹp nhất thế giới. Chúng phân bố rộng khắp miền đông Bắc Mỹ, bờ tây Hoa Kỳ và một số vùng phía nam Canada, thường sinh sống tại các đầm lầy, hồ nước và sông suối được bao quanh bởi rừng. Không giống nhiều loài vịt khác ưa vùng nước trống trải, Aix sponsa đặc biệt gắn bó với những cánh rừng có nhiều cây cổ thụ.

Ảnh: townsquarenoco

Con trống là "ngôi sao" thực sự của loài. Bộ lông kết hợp gần như đầy đủ các gam màu nổi bật: xanh lục ánh kim, tím, xanh lam, nâu đỏ, trắng và đen. Chiếc mào dài phía sau đầu cùng các sọc trắng sắc nét quanh mắt khiến nó trông như được tô vẽ bằng cọ của một họa sĩ tài hoa. Trong khi đó, con mái có màu nâu xám nhã nhặn hơn, với vòng trắng quanh mắt giúp ngụy trang hiệu quả khi ấp trứng.

Ảnh: mostbeautifulbirds

Một trong những đặc điểm thú vị nhất của uyên ương Bắc Mỹ là thói quen làm tổ trong các hốc cây, đôi khi cao tới hơn 15 mét so với mặt đất. Sau khi nở, những chú vịt con chỉ mới một ngày tuổi đã phải thực hiện một "cú nhảy định mệnh". Theo tiếng gọi của mẹ, chúng lao mình từ miệng hốc cây xuống đất hoặc mặt nước bên dưới. Nhờ cơ thể cực nhẹ, bộ lông tơ mềm và hệ xương đàn hồi, phần lớn vịt con đều tiếp đất an toàn rồi nhanh chóng theo mẹ ra vùng nước kiếm ăn.

Thực đơn của uyên ương Bắc Mỹ khá đa dạng, bao gồm hạt cây, quả mọng, hạt sồi, các loài thủy sinh, côn trùng, ốc và động vật không xương sống nhỏ. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc phát tán hạt giống cũng như duy trì sự cân bằng của các hệ sinh thái đất ngập nước.

Ảnh: Wikimedia Commons

Đầu thế kỷ XX, loài chim tuyệt đẹp này từng đứng bên bờ vực suy giảm nghiêm trọng do nạn săn bắn và mất môi trường sống. Tuy nhiên, nhờ các biện pháp bảo tồn như cấm săn trong mùa sinh sản, phục hồi rừng ngập nước và đặc biệt là lắp đặt hàng nghìn hộp làm tổ nhân tạo trên cây, quần thể Aix sponsa đã phục hồi ngoạn mục. Ngày nay, đây được xem là một trong những câu chuyện thành công tiêu biểu về bảo tồn chim nước ở Bắc Mỹ.

Tên khoa học Aix sponsa cũng mang ý nghĩa thú vị. "Sponsa" trong tiếng Latinh có nghĩa là "cô dâu", nhằm ca ngợi vẻ đẹp lộng lẫy của loài chim này. Dù được gọi là "uyên ương", Aix sponsa là một loài hoàn toàn khác với uyên ương châu Á (Aix galericulata), dù cả hai đều thuộc cùng một chi và đều nổi tiếng bởi vẻ đẹp nổi bật.

Giữa những khu rừng phản chiếu bóng nước, uyên ương Bắc Mỹ là minh chứng rằng thiên nhiên đôi khi tạo nên những tác phẩm nghệ thuật sống động vượt xa sức tưởng tượng của con người. Chỉ một lần bắt gặp chú vịt trống lướt nhẹ trên mặt hồ, người ta sẽ hiểu vì sao nó được xem là một trong những loài chim đẹp nhất hành tinh.